Wijnen quoteren … of niet ?

27 / 03 / 2015 - Sommige wijncritici geven punten aan wijnen. Anderen geven sterren. En nog anderen geven helemaal niets. Dit verdient meer aandacht.

In mijn tijd … 

In mijn tijd – ik heb het over de school van vóór 68 – kregen we punten op 20. Mijn kinderen hebben zowat alles gehad: punten op 10, op 100, op 50+20, zelfs op 47 (zonder de bonuspunten te tellen). In het basisonderwijs kregen ze geen punten maar groene, oranje en rode stippen (voor ‘verworven kennis’, ‘bijna verworven kennis’ en ‘niet verworven kennis’). Het doel was: voor zo min mogelijk trauma’s zorgen. In onze schooltijd daarentegen werden de punten van de hele klas door de leraar mondeling bekendgemaakt (!), terwijl die van mijn kinderen bijna even geheim waren als de toegangscode van het appartement van Julie Gayet. Ongeveer de hele klas ging rustig over naar het secundair onderwijs, zelfs zij die met moeite konden schrijven, wat de uitmuntendheid van dit nieuwe systeem bewees.
Maar opnieuw over naar de wijn. Mij lijkt het onwaarschijnlijk dat één bepaalde quotering voor een wijn voor ieder van ons dezelfde waarde heeft. Dat is lang niet zo.

70 punten voor niets?

Wil een wijn een medaille behalen tijdens een wijnconcours, dan is de laagste quotering grosso modo 82/100.
Wanneer we dat van dichterbij bekijken, staan die eerste 70 punten eigenlijk voor niets.

Vanaf 12 punten meer kan er een zilveren (of bronzen) medaille gewonnen worden, want 82-70=12.
Een gouden medaille kan verkregen worden vanaf 85 punten. Ook daar doen we opnieuw het rekensommetje: 85-70=15. Quod erat demonstrandum.
Wanneer wijnen meer dan 90 punten behalen, zijn het allemaal Grandes Médailles d’Or. En eens die grens overschreden, is er geen houden meer aan!
Dit soort van quoteringen horen meestal bij proefnotities van het OIV, die zonder twijfel hun verdienste hebben. Maar dit systeem, als we het letterlijk volgen, buiten wanneer de wijn overduidelijke wijntechnische fouten bezit, voorziet reeds 40/100 voor de wijn zelf, van zodra die in het glas komt. Ook wanneer er een kruis gezet wordt in de kolom van onvoldoende, dan nog krijgen we deze score.
Hetzelfde zien we min of meer bij Parkerscores: minder dan 90/100, geen erkenning, noch bekendheid. Ik vraag me eigenlijk af waarvoor die eerste 89 punten staan?
Persoonlijk verkies ik quoteringen op 20. Wellicht is dat mijn Old Europe afwijking. Valt wel nog te bezien waarvoor de punten staan.
Jancis Robinson gebruikt de volgende tabel:
•20 punten: Uitzonderlijk.
•19 punten: Verdient grote aandacht.
•18 punten: Beetje boven superieur.
•17 punten: Superieur.
•16 punten: Opmerkelijk.
•15 punten: Gemiddeld.
•14 punten: Middelmatig.
•13 punten: Vertoont gebreken.
•12 punten: Meer dan onevenwichtig.
Ik heb hier moeite mee. Als we stellen dat 10 de helft is van 20 (jawel, ik heb klassieke wiskunde gevolgd) en ermee rekening houden dat Engelsen links rijden, in feet (voeten) en inches (duimen) meten, vaak heel minutieus en zelfs pietluttig kunnen zijn, een wijn met gebreken of totaal onevenwichtig kan voor mij niet meer dan 9/20 behalen.
Mijn puntensysteem is ongetwijfeld minder precies dan dat van Jancis Robinson, dat kan best. Of beter gezegd, ik heb me nooit de moeite getroost om bij elk getal woorden te plaatsen. Wat zeker is dat 12/20 de minimale score is wanneer ik over een wijn praat of schrijf. 12 is overigens ook de minimale score wil een wijn geselecteerd worden door In Vino Veritas (wijnen die uiteraard blind geproefd worden).
14/20 is reeds een fraaie score. Punten van 16 of 17 zijn bijna uitzonderlijk, scores die ik maar zelden geef.
Het gebeurt dat ik halve punten geef. Bijvoorbeeld wanneer de algemene impressie goed is voor 15/20, maar de wijn toch wat lengte mist, of de geur ietwat zwak is, en dat ik die 15/20 afroom tot 14,5.

Allemaal olifanten !

Rest ons het probleem van 20/20.
Ook daar, net zoals in het onderwijs, heeft dit meer met een filosofie te maken, met een visie, dan met het meten van een bepaald iets.
Bestaat de perfectie? Voor een puur wiskundig vraagstuk, zeker: er is maar één juist antwoord, geen twijfel mogelijk, waardoor het maximum aantal punten kan behaald worden. Voor een opstel in het Frans, een tekening, een muzikaal examen, daar ligt het anders. Tot zover natuurlijk wanneer de leraar beslist dat iedereen recht heeft op een maximumscore, omdat elke vorm van hiërarchie iets van ongelijkheid met zich meebrengt. Ongelijkheid, daar zegt u wat!
Kent u het verhaal van die elf olifanten die een voetbalmatch spelen tegen elf muizen? In het begin van de wedstrijd, helemaal in de ban van de actie, verbrijzelt een olifant toevallig een muis. De aanvoeder van de olifanten excuseert zich achteraf bij de kapitein van de muizen, waarop die zegt: ‘Ach, u moet zich niet verontschuldigen, dat had ons ook kunnen overkomen.’
We zijn allemaal olifanten … wat kracht betreft.

En voor de wijn ?

Het is me reeds overkomen dat ik 20/20 gaf. Of liever 100/100, tijdens een wijnconcours in Québec, hoewel dat toen meer een vorm van provocatie was.
Ik zetelde er in een wijnjury waar al mijn collega’s me de indruk gaven allerlei uitvluchten te zoeken. Had het te maken met onervarenheid? Met de angst zich te engageren? Met de moeilijkheid de wijnen te plaatsen? Elke keer behaalden de wijnen scores tussen 80 en 83. Nochtans waren de wijnen ver van middelmatig, integendeel. Ook zat er geen enkele logica in: de wijnen die 80 scoorden waren niet zozeer minder goed dan die van 83. Systematisch zat ik altijd ver boven het gemiddelde, terwijl twee andere juryleden (van de zes) constant hele lage cijfers gaven.
Wanneer de afstand erg groot was, werd er soms over de scores gepraat. Meerdere keren hoorde ik bij beide collega’s uitspraken in het genre van: ‘Lang niet slecht, ik geef 74/100.’ Wanneer we weten dat er pas een medaille wordt gegeven vanaf 82/100, riep dit niettemin vragen op.
Ietwat later kwam er een schitterende zoete wijn op de proeftafel (achteraf wisten we dat het over een Tokaji van Disznokö ging).
Ik gaf hem 100/100. Zoals gewoonlijk gaven mijn twee collega’s lage cijfers, 78 en 81, maar wel met een grote glimlach. Toen ze mijn cijfer zagen, startten ze met vragen stellen. De voorzitster van de jury trouwens ook, omdat er vermeden wordt zeer grote verschillen te quoteren. En meer dan 20 punten verschil tussen de laagste en de hoogste score is wel héél veel! Ik heb toen een kleine speech gegeven: ‘Kijk, er zijn twee manieren om te quoteren. Of we voegen punten toe om tot een score te komen waarin we ons allemaal kunnen vinden; of we trekken van de hoogst mogelijke score punten af om tot een consensus te komen. U zegt me net dat u deze wijn apprecieert, zeg me dan waarom u er punten van aftrekt. Voor mij is deze wijn perfect: geur, smaak, lengte, expressie, geen enkele fout, ik geef hem daarom 100/100. Aan u de beurt om het spel te spelen.’
Resultaat: ik ben bij mijn 100 gebleven en de rest heeft zijn punten aangepast, waardoor de wijn een grote gouden medaille behaalde.
Iets waar ik best fier op ben. Gelijk krijgen doet af en toe goed.

Maar buiten dit uitzonderlijke geval geef ik zelden maximale scores. Misschien omdat ik die topscores wil voorbehouden voor de echte hele grote wijnen? Misschien omdat ik onbewust wil bewijzen dat ik nóg veeleisender ben dan ik reeds in werkelijkheid ben? Of misschien omdat perfectie niet van deze wereld is?
Maar wanneer ik daar dieper over nadenk, heb ik ongelijk: elke wijn die voor enthousiasme zorgt (en dat is lang niet ongewoon) verdient de maximumscore.
Maar hoe denkt u daar eigenlijk over, beste lezer? Welk type van quoteringen vindt u het meest passend voor wijn? Of hebt u liever dat we geen punten geven?
Verkiest u dat we een wijn omschrijven, of niet ?
Wilt u meer te weten komen over de origine van de wijn? Of over de producent ervan?
Of vindt u het prettiger dat we alles aan uw verbeelding overlaten?
Wilt u dat we het over het etiket hebben? Of over de condities waarin we de wijnen proefden? Of over de hoeveelheid wijnen we proefden (en dronken), en wat onze schoonmoeders daarvan vonden?

Alvast dank voor uw reacties. Want hoe u het ook draait of keert, het is voor u dat we dit doen!

Hervé Lalau

Voor meer “Barst”, klik hier 

 

 

Geef een reactie