Picpoul de Pinet, of de frisheid van het zuiden

08/02/2016 - ‘Zijn terroir is de zee’, zo luidt de slogan van Picpoul de Pinet. Misschien is dat de reden waarom we er een ietwat ‘horizontaal’ idee over hebben. Dat van wat monotone, kabbelende golfjes aan een baai van de Middellandse Zee, of erger, van een meertje. Maar nee, niets van dat!

Het volstaat om ter plaatse poolshoogte te nemen en te zien dat Pinet niet alleen een wijnstreek is, maar een gebied dat gezegend is met meerdere terroirs. En ja, inderdaad, het deel dat het dichtste bij de zee ligt is vrij plat. Maar hoe verder we gaan, hoe golvender de streek wordt. En hoe meer het gebied zich verspreidt, hoe meer het versnipperd is en tussen de pijnbomen ligt, met hier en daar een mooi buitenhuis, kleine wegeltjes en kalkbodems die aan de oppervlakte komen te midden van puddingsteen (een conglomeraat dat samengesteld is uit onregelmatige klasten of brokstukken van gesteenten).

Voeg daar een druivenras aan toe dat voor opmerkelijk verfrissende wijnen zorgt, maar daarnaast ook complex genoeg is wanneer de wijn een tijd op zijn lies rustte. Voeg daar eveneens de vele aantrekkelijke wijndomeinen aan toe, het goed bewaard landschap (met ongeveer 13.000 ha beschermd natuurgebied) en de meer dan tweeduizend jaar oude sporen die er terug te vinden zijn (de Via Domitia loopt door de wijnstreek), en u begrijpt dat dit een plek is die absoluut de moeite waard is.

03_073 1

Muscadet van het zuiden

Hij wordt wel eens de ‘Muscadet van het zuiden’ genoemd, een vergelijking die eigenlijk nergens op slaat. Picpoul de Pinet, dat zijn amper 2000 ha in vergelijking met 9.000 ha voor Muscadet. Ook de productie ligt mijlenver uit elkaar: ongeveer 70.000 hl voor Pinet, terwijl Muscadet acht keer meer voor zijn rekening neemt. Nog een groot verschil is dat Muscadet het momenteel niet zo goed doet op de internationale wijnmarkt, terwijl Picpoul een ware explosie kent, vooral in de Verenigde Staten en in Groot-Brittannië.
Belangrijker voor de wijnliefhebber is dat er tegenwoordig meer expressieve wijnen te vinden zijn (voor zover we het juist hebben dat daar vandaag meer interesse voor is dan voorheen), levendige en pittige wijnen, zoals we dat gewend zijn van maritieme wijnen, maar ook meer vette wijnen, meer geconcentreerd, meer ‘terroirgelinkt’ en met een zeker bewaarpotentieel. Tenminste, wanneer u het geduld hebt om te wachten …
Het toeval wil dat deze evolutie – of eerder onze bewustwording daarvan – samenvalt met zijn overstap naar de status van AOP enkele maanden geleden. Tot voorheen was Picpoul de Pinet een eenvoudige vermelding binnen de AOC Coteaux du Languedoc (sinds 1985).
Ter herinnering: Pinet ligt ten noorden van Cap d’Adge en Sète, tussen Béziers en Montpellier. Het ligt vlak bij tal van oesterbanken. Indien u er met de familie zou heen gaan, wachten er trouwens een aantal uitgestippelde wandelwegen. En natuurlijk zijn er eveneens de vele wijndomeinen om te bezoeken, dat alles met een goed glas Picpoul in de hand.

Waarom hier?

carteDe wijnregio van Pinet is een zeer droge streek met diepe grondlagen van slib. Daarom werd er gekozen voor laatrijpe druivenrassen. Essentieel en historisch ging het om terret bourré en piquepoul, die beide zowel in de versies blanc, gris en noir bestaan.
Piquepoul, het minst productieve ras, werd het meest gebruikt voor de betere wijnen en had het een tijd erg moeilijk door de concurrentie van andere en vaak veel goedkopere wijnen. Het is door de opkomst van het kusttoerisme in de Languedoc vanaf 1965 dat deze originele witte wijn een boost kreeg, een wijn met natuurlijke zuren die het perfect deed (en doet) met zeevruchten. Dat wijnbouwers speciaal voor piquepoul kozen had te maken met het feit dat er van deze druif mooie wijnen werden gemaakt die men van oudsher in de familie wist te appreciëren. De evolutie is niettemin vrij opmerkelijk: in 50 jaar tijd ging men van 1500 hl naar 70.000 hl. Toch waren vooral de laatste 25 jaar doorslaggevend. Zo werd er in 1998 nog minder dan 600 ha wijnland verbouwd. Ongetwijfeld zou er nog marge geweest zijn om uit te breiden, maar het productiegebied is beperkt.

Onze wijntips

Cuvée Ludovic Gaujal 2013 SCEA Gaujal

Cuvée Ludovic GaujalWit van kleur met een groene toets. Deze wijn charmeert door zijn aroma’s van rijp fruit met een puntje anijs en witte peper. De smaak schommelt tussen mineraal en breed met gekonfijte citrustonen. Door deze citrus wordt de wijn extra fris, voorzien van een bitter dat tegelijk sappig en elegant is. www.gaujal.fr

Classic et Prestige 2014 Domaine des Lauriers

Domaine des LauriersTwee wijnen die enerzijds door hun kleur verschillen, met voor de ene een witte poederachtige kleur en voor de andere een gouden kleur, maar anderzijds ook qua geur. De Classic doet denken aan citrus met knapperige peer, terwijl de Prestige een mix is van gekonfijte citroen met acaciahoning. De eerste is mineraal van smaak, terwijl de tweede meer smeuïg is. En wanneer de Classic vraagt om snel te drinken, bezit de Prestige een prima bewaarpotentieel. www.domaine-des-lauriers.com

Cave de Florensac Cuvée Ressac 2013

In de geur doet deze wijn denken aan kweepeer, kruidenlikeur en gekonfijte citroen. Vol van smaak is hij ook heel mineraal, met pittige zuren maar goed geïntegreerd. Beendroog maar breed. Het bewijs dat een goede Picpoul vaak nog beter is na een jaartje wachten. http://florensac.free.fr/pages/cave.htm
Delhaize

Château de Pinet 2014

Château de PinetGeur van appel, citroen en pomelo, vet van smaak met toetsen van zwarte thee. Mooi evenwicht tussen frisheid en materie. Een heel typische Picpoul. www.newcorkcity.be
www.debruijnwijnkopers.nl

Cave de l’Ormarine Cuvée Duc de Morny 2014

Cave de l’Ormarine Cuvée Duc de MornyEen mooi contrast tussen de toetsen van honing en linde in de geur, vinnig van smaak maar ook krachtig, met een puntje bitter dat vrij goed harmonieert met de lichte houttoets. Deze cuvée die 8 maanden in barriques doorbracht, behoort tot het middensegment van de wijncoöperatie van Pinet en is vooral bestemd voor de horeca en de traditionele wijnhandel. www.cave-ormarine.com

Mas Saint Laurent 2014

Mas Saint LaurentLicht goudgeel ruikt hij ontzettend fris, als naar de zee met toetsen van jodium en opspattend water met algen. De impressies van citrus kondigen reeds aan dat ook de smaak wellicht superfris is. En we worden niet teleurgesteld. Ook al is de wijn stevig gebouwd, toch is hij ook pittig en vief met toetsen van citroensap en pompelmoes waardoor het water ons in de mond komt en we zin krijgen in oesters en tapijtschelpjes. massaintlaurent@wanadoo.fr

De ampelograaf vertelt

280px-PicpoulPiquepoul is een vrij sterk druivenras, bot vroeg uit en is laat rijp. Het houdt vooral van zanderige of kalkachtige bodems in warme en weinig vruchtbare streken. Piquepoul is gevoelig voor echte meeldauw (oïdium), grauwe schimmel en appelvilgalmijt (érinose). De plant heeft een rechtopstaande vorm en de afgeronde bladeren tellen vijf lobben die getand zijn. De knoppen die dicht tegen elkaar staan zorgen voor een verstrengeld patroon waardoor de druiventrossen moeilijk te oogsten zijn.
Vroeger werd er manueel geoogst en waardoor veel druiven op de grond vielen, druiven die de kippen vervolgens opaten en wat voor de naamgeving zou gezorgd hebben : piquepoul – kippen die pikken.
De gevleugelde trossen bezitten een conisch-cilindrische vorm, met middelmatig grote eivormige bessen met een dunne en lichtgroene schil die een tikje ros wordt naarmate de druiven rijpen. Het sap van deze druiven is voor een mediterrane regio behoorlijk zuur (de wijnen worden niet aangezuurd). In droge versie bezitten de wijnen niet meer dan 3 g/l restsuiker voor een aciditeit van 4 g/l, een pH-waarde van 3,2 en een alcoholvolume van 12° tot 12,5°. De wijnen bezitten geen specifieke aroma’s maar door hun zuren kunnen ze perfect opboksen tegen de jodiumachtige en zoute smaken van schelpdieren en andere zeevruchten. Momenteel worden er in de wijnstreek van Picpoul de Pinet 4 klonen verbouwd. Niettemin bestaan er 230 soorten die in het nationaal ‘conservatoire’ gecultiveerd worden en waarvan er 50 geselecteerd werden met het oog op meer diversiteit in de wijngaard.

Jean Le Blanc 2014 Domaine de Campaucels

picpoul-jean-le-blanc_0246-wEen beetje een buitenbeentje, deze goed rijpe Piquepoul. Hij ruikt naar gelei van kweepeer en appel gekruid met komijn en tijm. In de smaak nemen de citrusvruchten het over en zorgen ze voor frisheid met een toets van jodium en een minerale ziltigheid. Niettemin komt ook de kweepeer opnieuw opzetten en zorgt die op zijn beurt voor meer breedte in de structuur en smeuïgheid in de textuur. De opvoeding op zijn fijne lies met regelmatige bâtonnage gedurende 5 maanden is daar wellicht niet vreemd aan. Dit moet zowat het enige domein zijn dat biologisch werkt. http://domainecampaucels.wix.com/campaucels

Domaine de La Mirande 2014

Picpoul_de_Pinet_Chateau_de_la_Mirande_2013_1024x1024Een ‘mooie baby’ voor deze jonge en bescheiden maar veelbelovende wijnbouwster! Vanaf de eerste geuraanzet is de wijn krachtig (citroen, kweepeer, mirabelle) en ook de smaak, die goed vet is, is dat. De lichte toetsen van vuursteen en de mooie en vlezige zuren completeren deze wijn die tegelijk ambitieus en vlot drinkbaar is. De 3 gram suiker, die nauwelijks merkbaar is, zorgt ongetwijfeld voor een ietwat meer ronde smaak. www.domainedelamirande.com

Cuvée Anniversaire «1932», Beauvignac Cave de Pomerols 2014

Cuvée Anniversaire «1932», Beauvignac Cave de PomerolsEen Picpoul die tegelijk complex en vief is. De citroen krijgt tegengewicht van de ananas en enkele witte bloemen. De smaak is heerlijk vet maar niet futloos; het zorgt voor onmiddellijk drinkplezier dat goed standhoudt. Hij bezit een tikje koolzuur, maar de wijn wordt er alleen maar fraaier door. Van dezelfde producent vonden we ook de cuvée Saint Père goed, zij het in een meer citroenachtige stijl. www.cave-pomerols.com
www.wijnenjoris.be

Château Saint Martin de la Garrigue

CHÂTEAU SAINT MARTIN DE LA GARRIGUEHet wit van de wijn is bijna transparant, we zouden haast gaan denken dat de smaak even flets is. Maar eens we er onze neus in stoppen, worden we verrast door het uitbundige fruit dat verse vruchten mixt met gekonfijte. De vlezige smaak volgt dezelfde weg, met ongelooflijk veel vruchten die onze smaakpapillen volledig inpakken. Aan frisheid ontbreekt het evenmin, maar die doet eerder denken aan bosgrond dan aan de zee. De percelen die meer richting het binnenland liggen bezitten dan ook minder invloed van de zee. Een bijna tannineachtige korrel zorgt voor een reliëf dat de structuur van de wijn krachtiger maakt. Een fijn bitter met de smaak van citrusschil verhoogt het frisse gevoel.
Na de oogst krijgt de most een schilmaceratie van 10 uur, waarna een koude débourbage (klaring) en een trage gisting volgt. De wijn krijgt vervolgens een opvoeding op zijn fijne lies gedurende 4 maand. www.stmartingarrigue.com
http://vins-mostade-gobert.be/ www.ambrosius.be www.vin-lemillesime.com www.closduculot.com

Waar vinden we nog piquepoul ?

Piquepoul vinden we inderdaad nog elders terug dan in Pinet. Het druivenras maakt bijvoorbeeld deel uit van de toegelaten rassen in Châteauneuf-du-Papel en de versie in noir vinden we ook terug in de wijnen van de Minervois. Sommige IGP’s in de Languedoc maken er ook gebruik van. Maar de ontwikkeling van deze druif wordt hoe dan ook afgeremd door regio’s die niet droog genoeg zijn.

Sommige producenten van Pinet willen het gebruik van het woord Picpoul exclusief voor zich houden, in alle spellingsvormen. Vandaag genieten ze van een AOP en argumenteren dat het risico op verwarring kan ontstaan. Hierdoor kunnen we ons afvragen waarom het INAO eiste dat Sauvignon de Saint-Bris zich zou omdopen tot Saint-Bris, maar toeliet dat Picpoul de Pinet dezelfde naam behield en niet moest veranderen in alleen maar Pinet.

Hoe dan ook is de druif piquepoul nog gekend onder andere namen, zoals avello of avillo in Catalonië. Goed om weten is dat er geen verwantschap is met folle blanche (die soms foutief piquepoul genoemd wordt). Wat de picapoll van de D.O. Pla de Bages betreft hadden de Catalanen gaan gewild dat het piquepoul was, maar spijtig genoeg voor hen wordt deze druif gelinkt aan clairette. Daarentegen komen we de versie in noir wel tegen in Spanje waar hij picapoll negro genoemd wordt.

Languedoc-Picpoul-073cb75cc89c40f1

Een aparte packaging

Om de identificatie van Picpoul de Pinet te vergemakkelijken, besloot het syndicaat van de appellatie een 15-tal jaar geleden om voor een slanke fles te kiezen, de Neptune. De fles vat de sterke punten van deze wijnstreek samen: het Griekse en Romeinse erfgoed met zijn zuilen en de verankering met de Languedoc met het kruis van de Languedoc. De gestileerde golven refereren naar de nabijheid van de zee en zijn zeevruchten.

De productie

Picpoul de Pinet groepeert 391 wijnbouwers die verdeeld zijn over 4 gemeenten. Wanneer de 3 grote wijncoöperaties (L’Ormarine, Beauvignac en Florensac) het gros van de wijnproductie (ongeveer 9 miljoen flessen op 10 miljoen flessen in totaal) voor hun rekening nemen, telt het wijngebied ook iets meer dan 20 particuliere wijnbedrijven.
De verkoopprijs van een fles Picpoul de Pinet zit meestal tussen de 4 en 6 euro. Niettemin zien we af en toe ook wijnen die rond de 7 en 8 euro schommelen, of zelfs meer, cuvées die ambitieuzer zijn en waarin getracht wordt het terroir meer tot uiting te doen komen. www.picpoul-de-pinet.com/les-producteurs


328

Met dank aan Guy Bascou, Président du Syndicat de Défense Picpoul de Pinet, die ons inviteerde om Picpoul de Pinet beter te leren kennen.
www.picpoul-de-pinet.com

Tekst samengesteld door Marc Vanhellemont en Hervé Lalau

  Voor meer “Dossier IVV”, klik hier

vinisud16_960X180_NL

 

 

 

 

 

 

 

Geef een reactie