Oenofoon 3

10/08/2015 - In deze rubriek, bestemd voor zij die helemaal willen ondergedompeld worden in wijn en zijn specifiek (en soms hersenbrekend) vakjargon, worden typische woorden en wijnbegrippen duidelijker uitgelegd. De selectie gebeurt kriskras, niet alfabetisch dus, kwestie van het spannend te houden. Daar gaan we !

Cabanecapit1

Het Franse woord ‘cabane’ wordt ook gebruikt voor gevangenis, maar in deze context duidt het op iets totaal anders. En gelukkig maar.
Van in de middeleeuwen tot ergens de jaren zestig stonden er in de meeste wijngaarden overal cabanes, een soort van hutjes. Die ‘cabanes’ zijn heel eenvoudig gebouwde huisjes in steen waar wijnbouwers en landbouwers voor meerdere zaken gebruik van konden maken: schuilplaats wanneer er een onweer losbarstte, een plek om gereedschap te bewaren, maar ook staken om wijnranken te ondersteunen en producten om de wijngaard mee te behandelen werden erin opgeslagen. Handig.
De naam voor die ‘cabanes’ of hutten verschilt al naargelang de regio: zo worden het  ‘mazets’ genoemd in de Provence, ‘mazots’ in de Valais, ‘capitelles’ in de Roussillon en ‘cazelles’ in de streek van Quercy.
De cabanes die vandaag nog bestaan worden echter gebruikt voor veel leukere dingen. Voor wijnbouwers is het de ideale plek om met een stel vrienden een hapje te eten en enkele flessen te kraken. Santé!

Chaptalisatie

chaptalisation

Chaptaliseren is een methode die tijdens het wijnmaken veel wordt toegepast. Het bestaat eruit een bepaalde hoeveelheid suiker aan de most toe te voegen om het alcoholpercentage van de wijn op te voeren. Dit eeuwenoude gebruik werd (en wordt) toegepast wanneer de oogst niet voldoende rijp is en de druiven dus heel zuur zijn.
Dat dit zowat een religie voor veel wijnbouwers werd hebben we te danken aan Antoine Chaptal (beroemd chemicus en minister van Binnenlandse Zaken onder Napoleon I) die het fenomeen bestudeerde, in formules goot en beschreef in zijn werk ‘L’art de faire le vin’ uit 1807.
Het werkwoord werd vernoemd naar zijn naam. En omdat deze man nog over andere dingen nadacht, ging hij ook op zoek naar het procedé om suiker uit suikerbieten te halen. Met de industriële revolutie die destijds op volle toeren draaide, ontsnapte ook de wijnbouw niet aan het begrip van almaar meer produceren … met dank aan onze vriend Chaptal.

Dame-Jeanne

cognac-maison-martell-jeanne-contenant-cognac-big

Vergis u niet, het heeft niets met een ‘fillette’ te maken (een woord dat in de streek van de Loire gebruikt wordt voor een fles met de inhoud van een derde van een Franse ‘pinte’, oftewel 31 cl). Nee, het is een grote glazen bolle fles die rondom beschermd wordt door een rieten mand en waarvan de inhoud varieert al naargelang waarvoor de fles dient (tot en met 50 liter voor de hele grote dorst).
Vroeger werden deze flessen gebruikt om wijn en alcohol te transporteren. In Bordeaux hadden de flessen een inhoud van ongeveer 2,5 liter en werden ze gebruikt om bepaalde wijnen richting Engeland te verschepen. Eens deze fles aan de overkant van het Kanaal arriveerde, werd de DJ of dame-jeanne ‘demi-john’ genoemd.
In de koninklijke marine werd deze ronde dame (van 18 liter) zelfs gebruikt als officiële inhoudsmaat om de wijnvoorraad van de bemanning te bepalen.
Vandaag worden deze recipiënten nog steeds in Madeira gebruikt om hele oude wijnen te bewaren die reeds een lang parcours van oxidatieve veroudering achter de rug hebben (meer dan 80 jaar in vaten).
En geef madame Jeanne een kus van ons!

Daniel Marcil

Voor meer “Oeno”, klik hier 

Geef een reactie