Nieuwe Provençaalse wijnbouwers

15/03/2018 - Nieuw is geen kwestie van leeftijd. Onder nieuw wordt verstaan dat het over een carrièrewissel gaat, een familiedomein dat werd overgenomen of hervorming van een wijndomein. Deze gevallen zijn lang niet zeldzaam.

De vragenlijst

De Provence en vooral de Côtes de Provence profiteren als geen ander van de hype die rosé momenteel kent. Zo’n situatie is natuurlijk zeer aantrekkelijk. Maar hoe benader je zoiets het beste, met welke ingesteldheid, welke projecten, welke wensen, welke toekomstplannen? Met deze vragenlijst willen we daar enkele antwoorden op geven.

De vragen

  • Waarom bent u wijnbouwster of wijnbouwer geworden, wat heeft deze professionele keuze u ertoe aangezet om een wijndomein op te starten of over te nemen?
  • Hebt u wijnstudies gedaan en hebt u stages gelopen in Frankrijk of in het buitenland? Zo ja, hebben deze ontmoetingen met andere professionals en hun manier van wijnmaken u beïnvloed?
  • Indien u het familiedomein hebt overgenomen, hebt u de manier van wijnbouw veranderd, de wijnstijl of andere dingen?
  • Indien het domein uw eigen creatie is, corresponderen de wijnen vandaag aan datgene wat u voor ogen had?
  • Bent u tevreden over uw professionele keuze? Anders gezegd, is wijnmaken datgene wat u blij maakt?
  • Hoe ziet u de toekomst van Provençaalse wijnen? Vandaag doet rosé het uitstekend, maar hebt u een alternatief voorzien wanneer de populariteit ervan daalt?
  • Een ander probleem zijn de klimatologische omstandigheden die steeds extremer worden, zowel op gebied van kracht als onvoorspelbaarheid, hoe gaat u daarmee om?

De antwoorden

De antwoorden zijn weliswaar divers, maar bezitten allemaal een gemeenschappelijke achtergrond en een vrij pragmatische toekomstvisie.

Waarom bent u wijnbouwster of wijnbouwer geworden, wat heeft deze professionele keuze u ertoe aangezet om een wijndomein op te starten of over te nemen?

Markus Conrad van Domaine des Féraud  ( https://domainedesferaud.com ): « Niets deed vermoeden dat ik ooit wijnbouwer zou worden. Als volleerd trompettist ben ik studies economie gaan volgen. Na 20 jaar boeken in het groot te verkopen en 12 jaar aan het hoofd van een koffiebedrijf dat een van de Europese leiders is, vroeg ik me af wat ik kon doen om een meer mediterraan leven te leiden. Ik hield altijd al van wijn, landbouw en het idee om een product te maken waar ik van houd: van druif tot fles. Wijnbouwer in de Provence worden was dus een logische keuze voor mijn derde carrière. » Markus startte zijn carrière als wijnmaker op 50-jarige leeftijd met heel eigen ideeën, maar steunend op het advies van Daniel Peralde, een befaamd oenoloog, zijn partner Jérôme Dufour, alsook Pierre Mosser, de keldermeester van het domein. « Zij zijn verantwoordelijk voor mijn vorming » vertelt Markus.

Nog iemand die uit een andere sector komt is Philippe Bruliere van Domaine de la Bastide Neuve ( http://bastideneuve.fr ) en terug naar zijn roots keerde : « Na een zeer druk leven in de grootdistributie besloten mijn vrouw en ik naar onze roots terug te keren en iets te doen met de geërfde landbouwgronden van onze respectievelijke families. » Philippe heeft geen wijnstudies gevolgd, maar werd gevormd door de vele contacten met andere wijnbouwers. Contacten en ideeën die hem deden inzien dat wijnbouwer worden geduld en volharding vraagt. Het domein schakelde over naar bio.

Tom Bove was lange tijd eigenaar van Château Miraval tot het verkocht werd aan ‘u weet wel wie’. Tom keerde echter niet terug naar de Verenigde Staten. Zijn liefde voor de Provence deed hem verhuizen naar Château Bellini ( http://chateaubellini.com ). Dit is zijn visie: « Provence has the terroir, cepage, and climate to make exceptional wines. Robert Parker thinks it is the region in France with the most potential for excellent wine. Over the last 20 years there has been a steady stream of great wine making families from Burgundy, Bordeaux and Champagne, who have established domains in Provence. » Komt erbij dat: « Provence is a beautiful place to live. Climate, food, mountains, sea. Lifestyle. »
Zijn motivatie reikt dus veel verder dan wijn alleen.

Pierre Devictor van Domaine La Sanglière ( www.domaine-sangliere.com ) zet de familietraditie verder: « Eerst omwille van mijn liefde voor wijn en wijnbouw en daarna om de familietraditie voort te zetten. Vandaag ben ik de 3e generatie op het domein. » Pierre heeft een diploma BTS viti-œno op zak en liep stages bij andere wijndomeinen. « Maar het idee van naar het buitenland te gaan om een andere kijk op wijn te hebben laat me niet los… » vertelt Pierre.

Ook Mathilde en Florent Croce-Spinelli van Château Saint-Esprit (www.saintesprit-provence.com ) zetten de familietraditie verder: « Wij zijn de 4e generatie wijnbouwers van de familie. De overdracht van het cultureel erfgoed en het wijnbouwpatrimonium zijn zeer belangrijke waarden in onze familie. Deze keuze was onvermijdelijk en werd versterkt door onze ervaringen in Australië en Zuid-Amerika, waar de domeinen zeer internationaal gericht zijn. Dit wordt ook in Frankrijk meer en meer het geval, zeker in de Provence waar de export vandaag een erg belangrijke plaats inneemt, naast het onthaal van een internationaal cliënteel. Zodoende maakt wijntoerisme een zeer belangrijk deel uit van ons bedrijf. »
Mathilde volgde wijnstudies en liep stages in Bordeaux, terwijl Florent eerst wijncursussen in Australië volgde en die daarna in Frankrijk afwerkte met een Master 2 aan de Wijnuniversiteit van Suze-la-Rousse. Hierdoor kon hij eerst verantwoordelijk zijn voor het Australische filiaal van M. Chapoutier, alvorens hij terug naar Frankrijk keerde.

Yann Pineau van Château de l’Escarelle ( www.escarelle.fr ) : « De familiale cultuur van de wijnbouw gekoppeld aan mijn liefde voor het milieu hebben me ertoe aangezet me in dit avontuur te storten door de overname van Domaine de l’Escarelle in 2014. »

Wat waren de veranderingen na aankomst op het domein ?

De grootste verandering op Domaine des Féraud was de omschakeling naar bio, wat vergemakkelijkt werd door de aankoop van het domein. Wanneer een domein wordt voortgezet is het niet altijd eenvoudig om de manier waarop te wijzigen, want « we hebben het altijd zo gedaan… ». Wat Markus Conrad betreft: « Mijn credo is wijnen maken waar ik van houd. Met andere woorden, frisse en fruitige wijnen met troeven als biologische wijnbouw, oude wijnstokken, vinificatie van de volledige oogst en vooral vinifiëren met zeer weinig zwavel, richting geen. En zonder hout dat domineert. » Een hele uitdaging dus.

Sylvie en Philippe Bruliere van La Bastide Neuve zijn bijzonder trots en blij over de weg die ze reeds hebben afgelegd. Een dergelijke overstap is lang niet eenvoudig en het werk van een wijnbouwer allesbehalve evident, ook al ligt hun roots daar. « De wijnen die we maken gelijken goed op deze die we voor ogen hadden. »

Pierre Devictor van La Sanglière vindt niet dat hij om het even wat moet veranderen. Het domein was reeds overgeschakeld naar bio (zonder label), maar hij doet onderzoek naar allerlei kwalitatieve verbeteringen en ontwikkelt zodoende zijn activiteit als wijnbouwer constant verder.

Mathilde en Florent van Château Saint-Esprit evolueren richting biodynamische praktijken in de wijngaard, zij het in constant overleg met hun vader. « Onze ervaringen en ontmoetingen, net zoals de familiale knowhow die door onze vader Richard wordt overgebracht, beïnvloeden zeer sterk ons werk. Daardoor zijn we uiterst gevoelig voor biodynamie geworden, wat we op termijn in alle wijngaarden willen toepassen. Een gezonde wijnbouw aan een zorgvuldige vinificatie gekoppeld, in wijnen die de expressie van het terroir weerspiegelen, dat zijn de pijlers waarop ons domein rust. » Sedert twee wijnjaren wordt er enkel met eigen gistcellen gewerkt en de keuze van de assemblages doet hen evolueren naar wijnen afkomstig van één perceel, wat maakt dat het terroir er fraai in tot uiting komt. « Als kleine familiale structuur is het belangrijk voor ons dat de wijnen kwalitatief alsmaar beter worden. Momenteel maken we microcuvées, 1500 flessen, die elk een sterke en eigen identiteit bezitten. Mee door onze ervaringen konden we reeds ontzettend veel wijnen proeven en de echte diversiteit van verschillende terroirs ontdekken. Voor ons is dat echt het belangrijkste in de wijn, en voor ons beroep in het algemeen. Ons doel is het verrijken van de diversiteit en niet het nabootsen van een bepaald model. In die zin denken we dat onze aanpak een succes is. »

Bent u tevreden over uw professionele keuze? Anders gezegd, is wijnmaken datgene wat u blij maakt?

Niets is aangenamer dan een beroep uitoefenen waarvan je houdt, maar dromen en wensen kunnen door de werkelijkheid sterk overhoop gehaald worden. Wijnbouwster of wijnbouwer zijn is geen gemakkelijk beroep, noch rustgevend of ontspannen.
Voor Markus Conrad, Sylvie en Philippe Bruliere, alsook Pierre Devictor is het antwoord heel eenvoudig: ja, absoluut!
Mathilde en Florent Croce-Spinelli voegen daar nog aan toe: « Allebei zijn we zeer blij met onze keuze. We kunnen er onze creativiteit in kwijt, maar het haalt het onze familiale relatie aan. Werken in familieverband betekent een terugkeer naar onze roots, vooral na onze ervaringen ver weg van de Provence. »
Wat Tom Bove betreft: « Wine is my hobby and I enjoy all aspects of it! »

Hoe ziet u de toekomst van Provençaalse wijnen? Vandaag doet rosé het uitstekend, maar hebt u een alternatief voorzien wanneer de populariteit ervan daalt?

Je weet nooit wat de toekomst brengt. Vandaag doet rosé van de Provence het ontzettend goed. Provençaalse rosé mag dan in Frankrijk niet verantwoordelijk zijn voor het grootste volume, op gebied van waarde zien we heel andere cijfers. Niettemin kunnen de concurrentie, klimatologische omstandigheden, een daling van de populariteit of andere tegenslagen wel roet in het eten gooien en de vaart doen afremmen. Wat denken onze wijnbouwers ervan?

Tom Bove legde nooit al zijn eieren in hetzelfde mandje: « I have never depended solely on rosé. 50% of our production is red and white. »
Witte en rode wijnen worden vandaag een beetje verwaarloosd ten voordele van de roséwijnen, terwijl ze toch van een grote kwaliteit zijn. Voor zowel wit als rood zijn er passende en ronduit schitterende terroirs.

Een onverwacht maar relevant antwoord krijgen we van Mathilde en Florent Croce-Spinelli : « We denken dat de markt van rosé wel eens richting een model zoals in de Champagne zou kunnen evolueren, met grote huizen die de productie van kleine wijndomeinen in bulk opkopen of hun druiven tegen een zeer hoge prijs aankopen. Door deze hoge prijzen voor bulkwijnen of per ton druiven wordt het voor kleine wijnbouwers economisch niet langer interessant om hun wijnen zelf te bottelen. Precies daarom is het voor ons primordiaal dat we ons richten op de sector van de kwaliteitswijnen met een heel eigen en opmerkelijke identiteit. Naast onze overtuiging is er vandaag ook de marketing die een grote rol speelt en waardoor we onze gemiddelde prijzen parallel kunnen trekken met de kwaliteit van onze wijnen. Dit is het geval voor onze rode en witte wijnen, maar ook voor onze microcuvées in rosé die zeer arbeidsintensief tot stand komen en geen doorslagje zijn van de huidige doorsnee roséwijnen. »

« Château de l’Escarelle produceert zowel rood, wit als rosé. En dit om ervoor te zorgen dat ons distributiecircuit divers blijft » vertelt Yann Pineau.

Philippe Bruliere zegt ongeveer hetzelfde : « Als vanzelfsprekend produceren we rosé, maar ook met onze witte en rode wijnen hebben we veel succes. Onze wens is zowel wit als rood verder ontwikkelen. »

Ook Pierre Devictor bouwt zijn rode en witte wijnen verder uit : « Rosé doet het inderdaad zeer goed, maar ook onze witte en rode wijnen blijven we verder uitbouwen. »

Net zoals Tom Bove focust Markus Conrad van Domaine Féraud niet enkel op rosé: « We zijn uiteraard niet ontevreden met de hype die rosé momenteel kent en vooral niet met de waardering voor Provençaalse roséwijnen. Maar in tegenstelling met veel van onze collega’s beperken we ons aandeel rosé tot ongeveer 60%. Ik ben veel te verliefd op onze witte wijn op basis van rolle en onze rode wijnen van oude wijnstokken syrah en cabernet sauvignon. Voor mij ademen deze wijnen de essentie van ons terroir uit: warme zomerdagen, koele nachten, de mistral en Provençaalse kruiden. »

Een ander probleem zijn de klimatologische omstandigheden die steeds extremer worden, zowel op gebied van kracht als onvoorspelbaarheid, hoe gaat u daarmee om?

« We have a very good team that is alert to changing conditions. Every year is different and I do not really see that we are having more extremes now than 20 years ago. 1993 saw huge rain storms during September. 2003 was dramatically hot and dry (very similar to 2017) » aldus Tom Bove.

De andere wijnbouwers reageren min of meer met een zekere noodlottigheid – het gaat het erom, zeer nederig, deze omstandigheden te aanvaardenof vertrouwen hebben in biodynamie – klimatologische onzekerheden maken deel uit van het wijnjaar, een onderwerp dat volledig deel uitmaakt en veel aandacht krijgt in de biodynamie – oftewel – de wijngaard in de beste omstandigheden voorbereiden om hoofd te bieden aan deze tegenslagen.
Maar er zijn er ook die geluk hebben… we bezitten een microklimaat dat ons beschermt voor extreme klimatologische omstandigheden.

Al deze antwoorden tonen aan dat deze nieuwe lichting wijnbouwers zich niet enkel tevredenstellen met datgene wat ‘marcheert’, maar bewust nadenken over hun terroir, daar het beste uit willen halen en altijd, voor zover dat mogelijk is, hoofd trachten te bieden aan de klimatologische omstandigheden en daar min of meer op voorbereid zijn. Maar ook alert blijven en de evolutie van de markt in de gaten houden zijn zaken die niet vergeten worden.

Onze selectie

Deze 6 domeinen en wijnkastelen stuurden ons enkele van hun cuvées, waarvan dit onze selectie is :

Arômes des Maures 2017 – Côtes de Provence – Domaine des Féraud

Licht zalmroze geurt deze wijn naar oude rozensoorten en citrusvruchten, gekonfijte sinaasappels en kumquats gekruid met peper, kardemom en een vleugje fenegriek. Fris en fijn van smaak met fruittonen die opeenvolgend overgaan van framboos naar meloen en van aardbei naar mandarijn. De mooie en licht friszure lengte met een puntje citroen versterkt het karakter van deze wijn.
60% cinsault, 20% grenache, 5% syrah, 5% cabernet sauvignon en 10% rolle vergist in barriques van 1 en 2 wijnen.

Indigène 2015 – Côtes de Provence – Domaine des Féraud

 Donker granaatrood ruikt deze wijn van in het begin naar geplette pruimen en zwarte bessen gekruid met zwarte peper en boerenwormkruid. De brede en vlotte smaak wordt gesteund door een fijn en verfrissend bitter van zoethout. Een fonkelende wijn die goed standhoudt met aangename tannines en met in de afdronk friszuur en kruidig rood fruit.
85% syrah en 15% cabernet sauvignon vergist in tanks, met een opvoeding van 15 maand in barriques.
Domein van 50 hectare, biologisch gecertificeerd en gelegen in Vidauban.
https://domainedesferaud.com

Blanc Bio 2017 – Coteaux Varois en Provence – Château Bellini

Groen goudgeel en geurend naar vlierbloesem en gekonfijte citrus. Volume en breedte zorgen voor een ronde smaak gestoeld op frisheid en minerale tonen. Een korrel zout zorgt ervoor dat alle eerder waargenomen aroma’s beter tot uiting komen. Aan de zachte vlezigheid van enkele witte vruchten wordt een takje dille toegevoegd, terwijl een fijn bitter van gentiaan voor extra elegantie zorgt. Een fijne wijn die ongetwijfeld goed combineert met zeeduivel.
Assemblage van rolle, sémillon en grenache blanc, manueel geoogst.
Château Bellini werd in 2016 door Tom Bove overgenomen. De wijngaarden in terrasvorm strekken zich uit over 36 ha en bevinden zich in de omgeving van Brignoles.
http://chateaubellini.com
www.wine-not.be

Prestige blanc 2017 – Côtes de Provence – Domaine de la Sanglière

Geelgroen en ruikend naar vetiver, anijs, lavendel en citroen, waaraan enkele exotische accenten van mango en ananas worden toegevoegd. De smaak is aangenaam vol en wordt opgefrist door een zilte toets, een krokant accent en wat smeuïgheid. Een mooie en evenwichtige wijn die goed standhoudt. Een Provençaalse witte wijn met tonen van pijnboompitten en lavendel.
Deze 100% rolle verblijft gedurende 8 maanden in demi-muids.

Prestige rouge 2016 – Côtes de Provence – Domaine de la Sanglière

Diep granaatrood met een frisse en fruitige geur waarin kersen, zwarte bessen en aardbeien zitten, opgefrist met munt en onderstreept door peper. De zachte en kruidige tannines in de smaak worden gekleurd door het eerder waargenomen fruit. In de florale lengte komt een elegant parfum van viooltjes opzetten.
Assemblage van 60% syrah, 20% grenache en 20% cabernet sauvignon.
Het domein strekt zich uit over 20 ha tussen La Londe-les-Maures en het Fort de Brégançon.
www.domaine-sangliere.com

Les 2 Anges 2017 – Coteaux Varois – Château de l’Escarelle

Een rosé die nog lichter van kleur is dan dat van een rozenblaadje, ruikend naar frambozen en kersen. Zeer elegant van smaak met een zilte toets en een aangenaam zuurtje. Een frisheid die doet denken aan limoen met een toets van vanille en aan sukade met een vleugje peper.
Assemblage van grenache, syrah en mourvèdre.
De 100 ha wijnstokken liggen te midden van een beschermd natuurgebied van 1000 ha, ten westen van Brignoles.
www.escarelle.fr

Quintessence 2016 – Côtes de Provence – Château Saint Esprit

Zeer donker granaatrood, bijna zwart, met een licht gerookte geur waarachter indrukken van kersen, zwarte aardbeien, bramen en aardbeiboomvruchten schuilgaan. De goed aanwezige tannines worden in de smaak enigzins opgeslokt door het rijke sap van alle fruit dat we eerder roken, aangevuld met sleepruimen en zwarte bessen onderstreept door zoethout.
Assemblage van mourvèdre en syrah gevinifieerd in open tanks gedurende 3 weken. Opvoeding in nieuwe barriques gedurende 14 maanden.
Château Saint Esprit ligt tussen Draguignan en Lorgues en telt 25 ha wijngaarden.
www.saintesprit-provence.com

Divine 2014 – Côtes de Provence – Domaine de la Bastide Neuve

Donker granaatrood met een fruitige geur van marmelade van rode aalbessen en zwarte bessen met toetsen van sleepruimen en zwarte vijgen die aangevuld worden met een tomatenblaadje. Knapperige smaak van vlezige bessen die versmelten in een zijdezachte tanninestructuur. Een subtiele toets van karamel zorgt voor extra rondeur in deze geraffineerde Provençaalse wijn.
Assemblage van 60% syrah en 40% cabernet sauvignon, volledig ontsteeld. Opvoeding van 10 maand in vaten van 600 liter.
De wijngaard van Domaine de la Bastide telt 7 ha en de wijnen worden gemaakt in Le Cannet-des-Maures.
http://bastideneuve.fr

Marc Vanhellemont

Dossiers IVV, klik hier

Geef een reactie