Barbeito, Madeira afgestoft

27/02/2018 - Eens geland met een enorme wind op een van de meest gevaarlijke landingsbanen ter wereld, geprangd tussen de zee en de bergen, kunnen we als bezoeker eindelijk ontspannen en genieten van dit prachtige eiland te midden van de oceaan.

Madeira ligt op 661 km ten westen van Marokko en op 973 km ten zuidwesten van Lissabon. Het eiland bezit een subtropisch klimaat met tal van microklimaten. Deze worden gecreëerd door een profiel van steile hellingen vanaf zeeniveau met toppen tussen 1300 en 1800 m. De wijnbouw is verdeeld over diverse hoogtezones. Opmerkelijk is dat we soms onmiddellijk naast wijngaarden bananenplantages zien, wat toch wel uniek is.

De wijngaarden op dit vulkanisch eiland

De wijnbouwlandschappen op dit vulkanisch eiland zijn ronduit prachtig om te zien. Impressionante hellingen, overweldigend groen, tal van kleine percelen op diverse hoogtes die volledige flanken bedekken, het geheel afgebakend door de omringende Atlantische Oceaan, prachtig in de zon en dreigend wanneer er een storm aankomt. Het wijnbouwgebied van 480 ha is verbrokkeld in micropercelen van gemiddeld 10 are groot die eigendom zijn van meer dan 1600 eigenaars. We kunnen dus spreken van een soort van ‘wijntuinen’, wijngaarden die weliswaar verbouwd worden maar niet omdat ze zelf wijnproducenten zijn. Die functie is weggelegd voor de zogeheten producers/shippers. Ze zijn met zes, deze firma’s die de druiven van de vele telers aankopen. Vinhos Barbeito, waar we het over hebben, is daar één van.

De druivenrassen en de aanplant

De druivelaars staan aangeplant op bodems van basalt tussen 200 en 700 m hoogte. Onderaan en nabij de kust is dat malmsey of malvasia (44 ha), een variëteit die voor zoete wijnen zorgt. In het noorden vooral, op de hoogste terrassen, staat er sercial (18 ha) aangeplant, afkomstig van de familie van de rieslings en bedoeld voor droge wijnen. Tussen de twee hebben we verdelho (46 ha), ouder van pedro ximénez uit de streek van Jerez, die voor medium dry wijnen zorgt, en boal (28 ha), oorsponkelijk uit Frankrijk afkomstig, die voor medium sweet wijnen zorgt.

Tinta Negra Mole

Een snelle berekening zegt ons dat vier van deze ‘nobele’ druivenrassen goed zijn voor een totaal van 136 ha, hetzij ongeveer een derde van de totale aangeplante wijngaardoppervlakte. Het meest aangeplante druivenras op het eiland is tinta negra mole (60%). Deze kruising tussen grenache en pinot noir wordt het meest gebruikt voor maderawijnen voor de keuken of wordt in kleine verhoudingen aan de vier nobele druivenrassen toegevoegd. Zijn reputatie is niet bepaald positief, en nochtans …

Vinhos Barbeito

Dit bedrijf is het jongste van het eiland en werd amper in 1946 opgericht. Maar het is pas recent dat dit wijnbedrijf voor een nieuwe dimensie zorgde, wat de productie van madera’s betreft. In 1991 kwam Ricardo Diogo Freitas bij de firma, de kleinzoon van de stichter en de man die in enkele jaren tijd zich als een echte vernieuwer ontpopte en de wijnen sedertdien van een nieuwe dimensie voorziet.
Enerzijds zorgt hij ervoor dat de frisheid in de wijnen behouden blijft, in tegenstelling tot de traditionele kenmerken van oxidatie. Anderzijds toont hij aan dat tinta negra een mooi potentieel aan fruit en zuren kan bezitten, op voorwaarde dat de opbrengst niet te hoog zit en het verdampingsgehalte teruggedrongen wordt tijdens de vatrijping (de zogeheten canteiro-methode, in tegenstelling tot de estufagem die voor madera’s voor de keuken wordt gebruikt). Dit is mogelijk door excessieve warmte te vermijden tijdens de zomermaanden. Dankzij deze baanbrekende methode kreeg in 2015 tinta negra het recht om op het etiket te staan, om zo op zijn beurt toegang te krijgen tot het clubje van de nobele druivenrassen. Uiteraard wordt er door Ricardo ook geen karamel meer aan de wijnen toegevoegd, wat vroeger een courant gebruik was op Madeira.

The Madeira Collection

Dit is een deel van het gamma dat de innovatieve methodes van Ricardo perfect illustreert: vijf wijnen die corresponderen met de vijf verschillende stijlen van madera die verkrijgbaar zijn op de markt.

The Madeira Collection 2 (Dry) 

De geur is relatief droog met toetsen van gedroogde amandelen en peperkoek. In de smaak volgt een schitterende frisheid met aroma’s van mirabellen en toffee. Opmerkelijk elegant ondanks de 19° alcohol met een pure en frisse finale. Aan de dominerende tinta negra voegde Ricardo een beetje verdelho en sercial toe. Deze wijn, net zoals de drie volgende, was 10 jaar oud op het moment van botteling in 2006.

The Madeira Collection 4 (Rainwater Medium Dry)

Deze wijn bezit een iets lager alcoholgehalte dan de andere, hetzij 18° in de plaats van 19°. De frisheid en de weinige oxidatieve tonen doen de aroma’s van gekonfijte citrus, honing, blonde tabal en specerijen beter uitkomen. De smaaktextuur is zachter, misschien iets weelderiger, maar met behoud van een perfect evenwicht tussen zoet en fris. De blend is dezelfde dan van de vorige wijn.

The Madeira Collection 1 (Medium Sweet)

Hoofdzakelijk zit er tinta negra van wijnjaar 2000 in deze wijn, weliswaar aangevuld met malvasia en verdelho van 2003. Maar de complexiteit komt ook van een klein deel tinta negra die 60 jaar op vat rijpte. Het duurt enkele minuten, maar dan opent de wijn met accenten van sinaasappelzeste, honing en gedroogde abrikozen met een paar oxidatieve tonen. Opnieuw schitterend evenwichtig van smaak, met een goed geïntegreerde zoetheid dat wordt gecounterd door het frisse van bloedsinaasappel.

The Madeira Collection 3 (Sweet)

100% malvasia, deels jong, deels gerijpt in vaten, die voor een zoet smaakaanzet zorgen, maar waar vanaf het midden de zuren het overnemen. De toetsen van boenwas, bruine tabak en specerijen zorgen ervoor dat dit een mooie dessertwijn is of een meditatiewijn, zoals de traditie wil.

The Madeira Collection 5 (Medium Dry)

Voor deze blend van de Collection selecteerde Ricardo heel precies verdelho en boal van 10 jaar oud en vermengde die met tinta negra die tussen 70 en 80 jaar in vaten verbleef, om het karakter terug te vinden van de voormalige klassieke wijnen. De kleur is een diep en donker goud, alvorens we aroma’s van armagnac, kandijsuiker en specerijen ruiken die aan geflambeerde ananas doen denken. De smaakstructuur is grandioos, tussen glycerol en zuren, waarbij het eerste het tweede inkapselt, om ons achter te laten met een zeer gepolijste smaak. De integratie van het zoete is voorbeeldig, met een persistente finale die doet denken aan een droge en zilte wijn.

Deze vijf wijnen vertegenwoordigen de moderniteit van Vinhos Barbeito, fris van stijl en met een nieuw evenwicht. Ook is het een demonstratie van het belang van tinta negra, die zowel in de wijngaarden als tijdens de opvoeding heel precies wordt opgevolgd.

Meer traditionele madeira’s

De madera’s die we daarna proefden sluiten eerder aan bij de wijnstijl uit het verleden van Barbeito, wat niet wil zeggen dat we ze niet apprecieerden.

1997 Tinta negra Colheita, medium sweet, single cask

Meer vluchtige zuren en donkerder van kleur, deze Colheita die 17 jaar in vaten van 650 l verbleef. De geur is complex met gerookte tonen, selderijzout, amandel en toffee. De smaak is relatief rustiek met een soort van onophoudelijke kracht.

Ribeiro Real 1998, tinta negra Colheita, medium dry

Deze wijngaard die eerder tot de plaatselijke adel behoorde, is gereputeerd voor de beste tinta negra van het eiland. Deze wijn werd gebotteld in 2015. De geur en de smaak zijn eleganter dan in de vorige wijn. Mooie complexiteit met aroma’s van sleepruimen, tabak en bloedsinaasappelen, met een schitterend evenwicht tussen suikers en zuren. Een zekere vluchtigheid zorgt mee voor het energieke en frisse van deze wijn, ondanks zijn 19° alcohol.

Verdelho 2000 Colheita, single cask

Na 15 jaar rijpen op vat werd hij gebotteld, deze wijn met z’n bruine kleur en gele schijn. De geur doet denken aan karamel van gezouten boter, selderijzout, blonde tabak en citrusvruchten. Harmonisch van smaak en fris, met een beetje suiker dat het beendroge van dit druivenras wat doet verzachten. Ondanks de alcohol is de finale best sappig.

Boal 1992 Frasqueira

Anders dan een Colheita moet een Frasqueira minstens 20 jaar op vat verblijven. Deze Boal rijpte 21 jaar op vat. De kleur is bruinachtig en de geur is opmerkelijk vluchtig met gerookte tonen vermengd met karamel van gezouten boter. In deze stijl ‘op oude wijze’ treffen we een smaak waarin het azijnzuur voor kracht zorgt. Een krachtige wijn met de complexiteit van tertiaire aroma’s.

Sercial 1978 Frasqueira

In deze wijn echter is de oorsponkelijke kracht weggeëbd door de tijd. De geur is minder brutaal en we ontdekken er gegrilde amandelen in, cacao en koffie. De wijn is quasi droog van smaak met zuren die voor jeugdigheid en energie zorgen, gekoppeld aan een gepolijste smaak door zijn vatrijping van 29 jaar. Het evenwicht tussen het zoete en het frisse maakt van deze wijn een grote madera, perfect voor na de maaltijd of om gewoon zo uitgebreid van te genieten. 

www.vinhosbarbeito.com
www.themadeiracollection.be

Bernard Arnould

Geef een reactie