Kent u de wijnen van Romagna ?

15/01/2019 - Misschien niet, maar het is u vergeven, want deze regio bezit lang geen vergelijkbaar en roemrijk verleden dan buurman Toscane. Noch is het gekend om culinaire redenen, met delicatessen als parmaham, balsamicoazijn van Modena of parmezaan.

Toch ontdekte ik er terroirwijnen die het waard zijn om de streek van Romagna, gelegen tussen de Apennijnen en de Adriatische Zee, van naderbij te bekijken.

Duizenden jaren aan een stuk leefde de bevolking van de vruchtbaarheid van de lange en uitgestrekte vlakte van Romagna. Boeren teelden er fruit en groente in overvloed. Maar ook druiven op de vlakte en op de heuvels, in het voorgebergte van de Apennijnen, waren belangrijk voor hun bestaan. Historische gegevens tonen aan dat rond 1880 het jaarlijkse wijnverbruik rond de 150 liter per inwoner zat, tegen een nationaal gemiddelde dat veel lager zat (95 liter per capita). Wijn in Romagna was destijds nauw verbonden met de cultuur en het leven op het platteland.

Van overlevingsdrank naar terroirproduct

In de voorbije eeuwen stond het doorsnee wijnverbruik niet altijd synoniem voor kwaliteit. Gedurende de eeuwen dat het belangrijk was om veel wijn te produceren, ging dat steevast ten koste van de kwaliteit. Aan de basis van deze enorme wijnproductie lagen twee grote redenen. Enerzijds werd wijn destijds gezien als een bron van energie en kracht, perfect voor zij die op het platteland werkten. Anderzijds was wijn een aanvulling op het weinige water dat er in deze streek beschikbaar was, proper water tenminste, want van bodemsanering was toen nog geen sprake. In het begin van de jaren 90 kwam er echter verandering in de manier van wijnproductie en wijnconsumptie. De economische en technische vooruitgang zorgden ervoor dat er een nieuwe generatie wijnmakers hun opwachting maakten. Meer open naar de wereld toe introduceerden ze tal van nieuwe en moderne wijntechnieken. In Romagna ruimden ze de baan voor een kwaliteitswijnen die evenwel gelinkt bleven aan het terroir en zijn inwoners.

DOC en DOCG

De productieregio ligt ten zuiden van Bologna en bestrijkt een zone die in het zuiden van de Via Emilia, een voormalige Romeinse weg die Rimini met Piacenza verbond, geleidelijk richting het noorden gaat, naar de bergketen van de Apennijnen die Romagna en Toscane scheidt. Firenze ligt nauwelijks op een 10-tal kilometer afstand. De wijnstokken staan aangeplant tussen 100 en 350 meter hoogte, soms tot 400 meter hoog, met bodems die in het algemeen rijk zijn aan klei en mergel, met (al naargelang de omgeving) minder of meer kalk, zand of kalkachtige zandsteen met een sponsachtig uitzicht. Hoewel de Adriatische Zee niet veraf ligt, bezit deze wijnstreek van 7000 hectare een continentaal klimaat met warme zomers en lange, koude winters. Traditioneel was deze wijnstreek onderverdeeld in 3 grote zones van west naar oost, maar recent kwamen daar 12 subzones bij. Marketing of een poging om de verschillende terroirs te onderscheiden ? Het antwoord daarop is me nog niet helemaal duidelijk. Aan deze subregio’s zijn weliswaar meer strikte productieregels verbonden.

Albana DOCG

Het witte druivenras albana zorgde voor enkele interessante ontdekkingen. Deze druif vinden we exclusief in Romagna terug en kan gevinifieerd worden als droge wijn, zoete wijn, passito of schuimwijn. Sedert 1987 is het een DOCG. Albana zorgt voor zacht strogele wijnen en wordt vandaag nog steeds aan genodigden geschonken, als een soort van hommage, als een teken van dankbaarheid voor hun bezoek. De wijn bezit een fijne smaak die vooral gesteund wordt door de zuren die voor frisheid zorgen, een frisheid die soms nog versterkt wordt door minerale impressies. Het meest frappante voorbeeld volgt hieronder.

Albana sec Valleripa 2017 -Tenuta Casali à Mercato Saraceno

Afkomstig van de subzone San Vicinio, mooi geel van kleur (prefermentaire maceratie) en van druiven die aangeplant staan op een bodem van kalktuf op 400 meter hoogte. De geur wordt gekenmerkt door een krijtachtige, minerale impressie. Intens van smaak, energiek met een citroenachtige frisheid en een licht tannineachtige textuur met een kalkachtige korrel. Een wijn die aan een mooie terroirwijn van Vouvray doet denken.
http://tenutacasali.it

Na de albanawijnen van een 20-tal domeinen geproefd te hebben, stond ik versteld van de enorme diversiteit van stijlen die deze druif met zich kan meebrengen. Sommige producenten staan een beetje twijfelachtig over deze druif, toch wat de verwachtingen van de markt betreft, terwijl andere heel precies de expressie van de verschillende terroirs weten te vatten. De albanawijnen van onderstaande producenten vond ik alvast prima.

– Fattoria Zerbina, een passito van 2014 met 300 gram restsuiker en een zuurgraad van 9 gram. www.zerbina.com
– Tre Monti, een wijn van 2017 met een maceratie van 95 dagen in amforen uit Georgië. www.tremonti.it
– Marco Bandini, Caracara 2017, assemblage van 3 types van rijpheid. www.aziendaagricolabandinimarco.it
– Celli, I Croppi 2017, kalkachtige korreligheid, kleine tannines, diepte. www.celli-vini.com

Sangiovese DOC

Dit is dé wijn van Romagna, zonder twijfel. Hij wordt gemaakt in drie stijlen : Novello, Superiore en Riserva. De oorsprong van deze druif is niet helemaal duidelijk en is een onderwerp van controverse tussen Romagna en Toscane. Tal van ampelografen gaan evenwel akkoord met de theorie dat sangiovese in Toscane ontstond en bij uitbreiding van Firenze, tussen de 15e en de 16e eeuw, verder richting Romagna verspreid werd. Sangiovese vond in Romagna echter een geschikte bodem waardoor hij verder ontwikkelde en tegelijk een sterke relatie opbouwde tussen dit gebied en zijn inwoners. Door de samenstelling van de bodems en andere liggingen, in vergelijking met Toscane, zijn de tannines in het algemeen meer ‘soft’, met in de wijnen opvallende toetsen van viooltjes en bosvruchten. Nog een opmerkelijk verschil met Toscane, waar deze druif historisch met andere druiven geblend werd, is dat in Romagna de wijnen steeds voor 100% sangiovese waren. De DOC dateert van 1967.

Onmogelijk om alle sangiovesewijnen van de 25 bezochte domeinen te presenteren, daarom beperk ik me tot een selectie favoriete wijnen, met bovenaan de domeinen waarvan de wijnen me op gebied van terroirexpressie het meeste boeiden.

– Fattoria Nicolucci in Predappio Alta : Predappio di Predappio – Vigna del Generale 2015, intense geur van kersen, granaatappels, woudvruchten, smaak van een bodem rijk aan kalkachtige rotsen met veel elegantie en vitaliteit in deze rijkdom, structuur van fruitige tannines, minerale frisheid tot in de finale, een grote wijn ! http://vininicolucci.com

– Fattoria Zerbina, solide tanninestructuur van klei en kalk. www.zerbina.com
– Tre Monti, massale selectie van 1968. www.tremonti.it
– Tenuta Casali, elegante tannines. http://tenutacasali.it
– San Valentino, perceelsgewijze cuvée, mooie materie. www.vinisanvalentino.com
– Tenuta La Viola, zacht fruit en evenwichtig. www.tenutalaviola.it
– San Patrignano, zonnig, gevulde tannines. www.vinisanpatrignano.comwww.vascogroup.com
– Fattoria Paradiso, drie cuvées, drie expressies van verschillende klonen. https://fattoriaparadiso.com
– Condé, 77 ha wijngaarden, 52 percelen, 7 wijnen, veel potentieel. www.conde.it
– Piccolo Brunelli, wijnen van hoog gelegen wijngaarden, strakke tannines. www.piccolobrunelli.it
– la Pandolfa, elegantie, sappigheid. http://pandolfa.it

 www.consorziovinidiromagna.it

Bernard Arnould

Voor andere artikels van ‘Op reis met IVV’, klik hier

Geef een reactie