Jura, nieuwe wijnbouwers

09/04/2019 - Deze kweekvijver is een plezier om te zien! In ongeveer 20 jaar tijd ging de Jura er op wijngebied ongelooflijk op vooruit. We herinneren ons onze eerste reportage nog en de vaak ietwat koele ontvangst die daarmee gepaard ging, eind jaren 90. Wijnen van deze streek werden vaak gezien als wijnen met fouten. Maar dat is vandaag verleden tijd, en daar kunnen we alleen maar blij om zijn.

Beetje bij beetje

De erkenning, het succes en de interesse voor AOC-wijnen van de Jura is vrij recent, nauwelijks een paar jaar oud. Maar sedertdien is de groei niet te stuiten! Jurawijnen worden vandaag geserveerd in de beste restaurants van Frankrijk en ver daarbuiten. Deze stijging van hun imago en naambekendheid ging hand in hand met de stijging van de wijnkwaliteit. Natuurlijk zijn er altijd wijnbouwers geweest die van meet af aan op het enthousiasme konden rekenen van een aantal echte liefhebbers, sommeliers of wijnhandelaars die deze wijnen reeds lange tijd aanprezen. Maar opdat deze kwalitatieve en tevens originele wijnen tot bij de doorsnee consument komen, daar is een basisbeweging voor nodig die voor een tsunami zorgt en de poorten opent van de kennis en het bestaan van deze wijnen.

Nieuwe wijnbouwers?

Van het ene komt het andere, maar enkel liefde voor de wijn is vaak niet genoeg. Wanneer iemand beslist om wijn te gaan maken, moet die er min of meer zeker van zijn dat hij of zij daarvan kan leven. Iets wat de appellatie altijd beloofde en nog steeds doet. Het gebied komt zelfs enkele percelen te kort om uit te breiden, om toestemming te geven aan een klein domein om op kruissnelheid te komen of om te garanderen dat een nieuwkomer over voldoende hectaren beschikt*.
Niettemin was het enkele jaren geleden gemakkelijker om iets op te starten dan dat vandaag het geval is. De reden is het klimaat. Meer vrieskou, droogte en hevige regenbuien die op hun beurt voor meer ziektes zorgden, remden de hausse af die tot voordien werd opgetekend. Ook de belachelijk lage opbrengsten van wijnjaar 2017 hebben meer dan één domein bijna de afgrond ingeduwd, vooral in het zuiden van Revermont (ten zuiden van Lons-le-Saulnier) dat minder goed beschermd is tegen de risico’s die van over de fossé bressan komen.

*Er is een belangenstrijd gaande tussen de AOC Vins du Jura en de AOP Comté. Beide appellaties delen enkele hectaren, althans op het Premier Plateau van de Jura. Er de koeien afhalen om er wijnstokken aan te planten lijkt zeer onrealistisch.

Wat niet belemmert dat …

 Jonge of nieuwe (de leeftijd maakt weinig uit) wijnbouwers zijn er met overvloed. Een teken dat de wijnbouw van het Bon Pays in blakende gezondheid verkeert. Hieronder volgen enkele interessante ontmoetingen met wijnbouwers die tot gisteren nauwelijks bekend waren.
De domeinen gaan van vrijwel niets tot enkele hectare groot, ten gevolge van kansen die in het verleden werden aangeboden, financiële middelen, de overdracht van ouders aan hun kinderen, enz.

Pont de Breux in Marnoz

Ongetwijfeld het kleinste domein dat we bezocht hebben is dat van Pont de Breux in Marnoz. Een ongelukkig parcours van onfortuinlijke omstandigheden ging eraan vooraf. Na een master geografie en kennis van het terroir, gewerkt te hebben voor het landbouwerssyndicaat in Besançon en het volgen van een technische opleiding oenologie wou Émilie Gérard, afkomstig uit een familie van graanboeren, niets anders dan opnieuw aanknopen met het land.

‘Ik wou wijn maken in de Jura. Omdat ik gehecht ben aan deze regio, zocht ik een domein met een wijngaard uit één stuk en kon ik 4 ha in bio aankopen’. De wijnstokken waren van Jean-Charles Maire. Hij richtte het domein op in 1992 en stelde voor om Émilie te helpen in haar nieuw beroep. Jean-Charles overleed 6 maanden later. Een zware klap voor deze jonge wijnbouwster, terwijl ook de weersomstandigheden niet echt meewerkten. Maar ze hield vol en maakte ondanks alles een paar knappe wijnen.
De Savagnin 2015: lichtgeel van kleur met een subtiel oxidatief karakter dat doet denken aan verse walnoten en hooi. In de smaak proeven we bittere amandel dat voor een aangename frisheid zorgt die wordt versterkt door een zilte toets. Opvoeding van 18 maanden sur lies en sous voile (onder een gistlaag) in tanks.
Le Chardon is een chardonnay met een witgele kleur, floraal van geur met indrukken van meidoorn en linde die worden aangevuld met noten, zoals hazelnoten. De smeuïge smaak wordt opgefrist door gentiaan en ronder gemaakt door marsepein. Opvoeding van 12 maand in tanks.
www.pont-de-breux.com

Niet ver van Arbois, Domaine des Bottes Rouges

 ‘Ik was leraar, eerst in de lagere school en daarna in het secundair onderwijs. In 2012 ben ik hier terechtgekomen, maar ik maakte reeds wijn van in 2000, zij het als hobby. Ik ben afkomstig van Franche-Comté uit de buurt van Pontarlier’, vertelt Jean-Baptiste Menigoz. Het domein dat in Abergement-le-Petit ligt, ten noorden van Poligny, telt vandaag 7,5 ha: de helft voor rood, de andere helft voor wit.

‘Ik ben gestart met 2,5 ha. Wanneer je start, neem je wat je vindt. Na enkele jaren raakten de percelen beetje bij beetje in orde. Mijn idee is zo dicht mogelijk bij het druivenras aanleunen, het terroir en het wijnjaar. Dat is waarom ik grote vaten verkies die wijn weinig markeren en hem trager doen evolueren.’ Maar Jean-Baptiste heeft het lang niet gemakkelijk gehad. Het eerste jaar dat hij hier wijn maakte was een jaar met ontzettend veel meeldauw die zijn eerste oogst veel schade toebracht. De wijnjaren daarop zorgden voor een grotere opbrengst, maar niet om meteen wild van te worden. Dat is het probleem met de Jura : de vraag stijgt, maar de productie volgt niet.
Toch heeft hij nog een paar wijnen te proeven, zoals de cuvée tôt ou tard 2016 Arbois : licht granaatrood met een gerookte geur, een mooie smaakstructuur, strak en krokant, waarvan het kruidige karakter verrast omdat we ons aan fruit hadden verwacht. Maar na een beetje geduld worden we beloond met een vloedgolf van sappige kersen, frambozen en aardbeien waarvan de ronde smaak het levendige countert. Deze 100% poulsard staat op een bodem van klei aangeplant en krijgt een maceratie van 3 weken.
De No milk today – 2016 – Vin de France is een 100% savagnin die wordt aangevuld (ouillé) met een maceratie van 13 dagen. Deze natuurlijke wijn is goud van kleur met een koperachtige schijn, licht troebel. De geur doet denken aan veldbloemen die bij zonsopgang openbloeien, vermengd met roze pompelmoes en venkel. De smaak is vol en breed, maar wordt opgefrist door aantrekkelijke zuren die voor meer complexiteit en lengte zorgen. Een verrassende wijn die ons doet zeggen ‘no milk today’, vooral niet in combinatie met een Oostends vispannetje.
lesbottesrouges@free.fr

In het zuiden van Revermont, bij Overnoy

 Guillaume is het neefje van Pierre Overnoy. We bevinden ons in het zuiden van de appellatie, in Orbagna, waar Guillaume Overnoy het familiedomein in 2014 overnam. Na zijn studies aan het Lycée Viticole van Beaune ging hij onmiddellijk aan de slag. ‘Ik kon niet wachten om te starten met wijnmaken, projecten zat’, aldus Guillaume.

Hij zorgde ervoor dat de 5,5 ha wijngaarden overgingen naar bio. Een man boordevol ideeën dus en vrij zeker van de toekomst. Guillaume zat dan ook in zak en as wanneer het domein te maken kreeg met zeer strenge vrieskou en waardoor hij nog amper 20% van de oogst overhield. En aangezien dat niet de eerste keer was besloot hij, om verder te kunnen doen, bier te gaan brouwen. We hebben het nog niet geproefd, maar hem kennende moet dit bier even goed zijn als zijn wijnen.
De wijnen die hij reeds maakte zijn onder meer in rood de Poulsard 2016 Côtes du Jura met een koraalrode kleur, ruikend naar wijnperziken, geplette granaatappelzaden, marashinokersen en andere gekonfijte vruchten. We zouden denken dat het de wijn aan frisheid ontbreekt, maar dat is helemaal niet zo. De wijn is rechtlijnig en lang, waarin het eerder waargenomen fruit vermengd wordt met haast onopvallende tannines, aangevuld met een vleugje peper en een toets van gentiaan, kwestie van het pittige in de verf te zetten en ons in de finale te overrompelen met een ongelooflijke sappigheid. Poulsard kan groot zijn.
In wit is er de Chardonnay Vieilles Vignes 2014 – Côtes du Jura, heel typisch van stijl door zijn verblijf van iets meer dan twee jaar sous voile. Fonkelend goudgeel ruiken we een mix van specerijen en minerale indrukken met subtiele oxidatieve tonen van hazelnoot en linde gekruid met curry. In de smaak wordt daar nog zeste van citroen aan toegevoegd en een korreltje zout dat zeer goed merkbaar is in de finale. Mooi evenwichtig, harmonieus en met een lange finale.
Overnoy

Op het hoger gelegen deel van Arbois, in Pupillin

 Adeline Houillon en Renaud Bruyère vestigden zich in 2011 in Pupillin en zorgen sedertdien samen als koppel voor hun 5 ha wijngaarden die verdeeld liggen over Arbois, Pupillin en Montigny. Ze ontmoetten elkaar destijds aan de hotelschool van Tain l’Hermitage, de geboorteplaats van Renaud. Samen met Adeline trok hij naar haar regio, de Jura, en volgde stages bij Stéphane Tissot. Adeline werkte destijds samen met haar broer Emmanuel Houillon in het gelijknamige domein (ex-domein Pierre Overnoy).

Hun visie zorgde ervoor dat ze van in het begin voor biodynamie kozen en met zo weinig mogelijk interventies, dus weinig of geen sulfiet en ongefilterde wijnen. Deze stroming wordt gedeeld met nog een aantal andere wijnmakers in de Jura, maar hun bekommernis om perfectie en zin voor detail is zeer groot, waardoor hun wijnen opmerkelijk fijn en subtiel zijn.
De Arbois Pupillin Ploussard 2016 is daar een heerlijk schoolvoorbeeld van. Vermiljoenrood ruikt hij naar perziken op siroop met daarover cacaopoeder gestrooid. Heel verrassend, want pas daarna komt het rood fruit opzetten, alsof het ons eerst wil plagen. De smaak wordt verdergezet met indrukken van kersen, inclusief steeltjes en pitten, gedroogde vijgen en een tomatenblaadje. De tannines zijn nauwelijks merkbaar en laten plaats voor het knapperige fruit dat door een enorme frisheid wordt aangedreven. Kortom, een vrolijke en speelse wijn. Ontsteelde druiven, maceratie semi-carbonique van 35 dagen en opvoeding van 6 maand in inox tanks. Ploussard de Pupillin (poulsard) aangeplant op marnes irisées uit het trias-tijdperk.
renaud.bruyere22@orange.fr
www.basin-marot.be  – www.terrovin.be

Tussen Salins en Les Arsures, in Aiglepierre

 In Domaine des Sarmentelles maken Adrien Robbe (die in 2013 bij het bedrijf kwam), Élisabeth en Patrick Grandmaison negen cuvées binnen de appellations Côtes de Jura en Arbois met een voorkeur voor rood. ‘We maken graag rode wijnen en hebben een voorliefde voor trousseau. Alle wijnen krijgen een houtlagering, maar we proberen zo natuurlijk mogelijke wijnen te hebben.’ De 6,5 ha in productie laten toe om wijnen te maken binnen zes appellaties van de Jura.


Gezien rood hun voorkeur heeft is dit de Trousseau 2015 Côtes du Jura : een bijzonder geslaagde wijn, robijnrood met karmozijn, met een gegrilde geur die lichtjes melkachtig is. De smaak laat overduidelijk indrukken vrij van gekonfijte kersen geparfumeerd met kaneel, waarna een kleine wrijving van tannines ontstaat. Kwestie van onze smaakpapillen wakker te schudden, geslaagd overigens, te meer omdat de finale superzacht is en goed gekruid.
In een ietwat ander register is er de Pinot Noir 2015 Côtes du Jura, kardinaalrood van kleur met een verpletterende geur van krieken die overgaat richting een smaak van kersensap met bloedsinaasappel. Het zachte van de tannines zit verweven met een aangename frisheid en zorgt voor een finale die goed standhoudt.
Domaine des Sarmentelles

In Arbois, Domaine Ratte

 Op 54-jarige leeftijd is ook Michel-Henri Ratte nog steeds een jonge wijnbouwer. Niet zozeer qua leeftijd, wel qua dynamisme en omdat hij nog maar pas voor zichzelf startte. Daarvoor werkte hij 15 jaar bij Facom, terwijl zijn liefde voor wijn altijd zeer groot was. In 1990 volgde hij een wijnopleiding in Beaune. In 1997 vestigde hij zich in de Jura, vergrootte de 7 ha van zijn schoonouders naar 12 ha en leverde in tussentijd druiven aan de Fruitière d’Arbois. In 2010 schakelde hij over naar bio en het jaar daarop naar biodynamie, terwijl hij bleef studeren en zich verder ontwikkelen. Maar de zin om zelf wijn te bottelen bleef kriebelen. In 2014 verliet hij de coöperatie, na de oogst. Met hulp van zijn echtgenote Françoise vinifieerde hij voor het eerst voor eigen rekening in 2015. Dat hun zoon Quentin vandaag meewerkt in hun bedrijf dat momenteel 9 ha wijngaarden in productie heeft, is zowat de kers op de taart.

De Clos Maire 2016 Arbois is afkomstig van een wijngaard waarop zowel trousseau als pinot noir staat aangeplant. Zacht violet met een licht gerookte geur, knapperig van smaak, te meer omdat hij een puntje koolzuurgas bezit die het frisse van het fruit, de aardbeien en frambozen geparfumeerd met viooltjes, vergezelt en nadien overgaat in een kruidige afdronk. De manueel geoogste en ontsteelde druiven krijgen een macération semi-carbonique.
De Brut nature 2015 Crémant du Jura is een beendroge blanc de blancs van chardonnay met fijne belletjes die sierlijk opstijgen in het glas. De geur is vol en diepgaand met een licht oxidatief accent. In de smaak proeven we de frisheid van citroen, maar ook sappige durondeaupeer en brioche met hazelnoot. Een kruidige sappigheid blijft ons heel lang volgen en zorgt voor extra evenwicht en rondeur in deze schuimwijn.
www.domaine-ratte.com

Valentin, een jonge en zeer realistische wijnbouwer

In 2014 liet Jean-Luc Morel, na een lange carrière als wijnbouwer, zijn wijndomein in Poligny van 6 ha over aan zijn zoon Valentin. Nochtans was Valentin niet voorbestemd om een wijncarrière uit te bouwen, want vijf jaar lang werkte hij in Lyon als jurist. Vandaar wellicht zijn welbespraaktheid en opmerkelijk karakter dat leidt tot uitspraken die op de politiek en het milieubewustzijn inspelen, zoals ‘een fles wijn is een politieke daad’. Hoe dan ook blijft Jean-Luc in de wijngaarden werken, terwijl Valentin zich bezighoudt met de vinificaties en het commerciële luik.

Vader Jean-Luc maakte reeds vijftien jaar lang geen gebruik meer van onkruidverdelgers, maar zoon Valentin vroeg om in 2015 over te schakelen naar bio en daarna naar biodynamie. Vandaar de wijziging van het gamma in vins nature en de naamsverandering van het domein dat voortaan Les pieds sur terre heet. Een beroepsvisie waar de kwaliteit voorrang heeft op de kwantiteit, waar het persoonlijke ritme en de tijd voor zichzelf primeert op de snelheid, en waar het menselijke aspect en de gezamenlijke toekomst voorrang hebben.
Poulsard Les Trouillots 2016 Côtes du Jura Les Pieds sur Terre : roze met hints van amethist, smakend naar knapperig rood fruit dat omhuld wordt door ragfijne en zijdezachte tannines, steunend op een minerale basis die de structuur versterkt. Een plezierige en vlotte wijn, opgevoed in tanks.
Ter herinnering aan zijn vader is er de Vin Jaune 2009 Côtes du Jura met hints van goudgeel en groen, geurend naar citroen die de indrukken van hazelnoot en selder opfrissen. In de haast pittige smaak herkennen we walnoten bestrooid met curry. Een fijne savagnin met een geraffineerde structuur en een lange finale boordevol zachte specerijen.
www.vinlespiedssurterre.fr
www.basin-marot.be

De familie Baud, een renaissance dat een plezier is om te zien !

Alain kan zich gelukkig prijzen dat zijn kinderen Clémentine en Bastien het domein overnamen, de negende generatie reeds sedert de creatie ervan in Le Vernois in 1742 door Jean-François Baud. Bastien en zijn zus beslisten om niets te veranderen, althans in het eerste jaar in 2015. Maar vanaf het tweede jaar kwamen er reeds enkele veranderingen bij, zoals L’Autre, een nieuwe savagnin ouillé, of een chardonnay opgevoed in inox tanks, of een meer typische chardonnay die een tijdje in barriques verbleef, enz…

Bastien is de man van het terrein en volgde een opleiding wijnbouw en oenologie. Clémentine koos ervoor om talen te gaan studeren, Engels, Duits en Russisch (dat komt altijd van pas), maar behaalde eerst haar BTS wijnen en sterke dranken aan het lyceum en daarna een bachelor commercieel management in Strasbourg. De 24 ha wijngaarden zijn dus in goede handen. Ook de etiketten zijn intussen veranderd, meer uitgepuurd met daarop domaine BAUD Génération 9, een slimme manier om hun succes aan te tonen.
l’Etoile 2015 : een 100% chardonnay opgevoed in foeders, zeer helder goudgroen met in de geur een mix van specerijen, bloemen en fruit. In de smaak proeven we knapperige peer en hazelnoot bestrooid met peper, zoete appel en witte aalbes met een toets van ijzerkruid, een zeer luchtige wijn.
Les Prémices 2015 Côtes du Jura : een 100% chardonnay die in barriques verbleef, breed en vol met impressies van rabarbergelei en gekonfijte sukade afgewerkt met zwarte peper. Een gestructureerde en karaktervolle wijn, aards van stijl.
www.domainebaud.fr
www.lesverresbavards.be http://lesvinsdemarc.be

Nog in Le Vernois, Vincent Richard

 Wat in 1919 startte als een domein in polycultuur dat werd aangekocht door Xavier Richard, werd in 1976 door Pierre Richard (een van de kleinzonen) omgevormd tot een wijndomein van 9 ha. In 2009 neemt Vincent, na zijn studies in Beaune en een job als technisch directeur in het zuiden van het land, het domein over. Alles ademt continuïteit, traditie en gedegen kwaliteit uit.

Vincent beseft dat ondanks de familiale roots hier in deze regio, het belangrijk is om op de export te mikken (40% van het volume) dankzij wijnen die onmiddellijk kunnen gedronken worden: ‘De essentie van ons werk is de kwaliteit van de druiven garanderen met respect voor onze meest belangrijke tools : het terroir, de natuur.’
Crémant du Jura 2010 Domaine Pierre Richard op basis van chardonnay die aangeplant staat op grijze en blauwe mergel. In de gouden kleur stijgen fijne belletjes op die telkens wanneer ze openbarsten impressies van appeltaart en hooi vrijlaten. Vervolgens proeven we indrukken van appels in de oven, rozijnen en kweeperen, met in de minerale finale een fijne toets van bitter. Deze crémant rustte 48 maanden sur lattes.
De Confidence 2015 Côtes du Jura is uitsluitend op basis van trousseau van wijnstokken van 35 jaar oud, gevinifieerd in inox tanks. Bloedrood met een geur boordevol fruit waaronder aardbeien, frambozen, blauwe bosbessen en een scheutje krieken op likeur. Sappig en vlezig van smaak met zachte tannines. Een genereuze wijn met een licht puntige en elegante finale.
www.domainepierrerichard.com

Tony Bornard in Pupillin

Door een ongelukkige samenloop van omstandigheden hadden we Tony Bornard in Pupillin net gemist. Dus proefden we een van zijn wijnen in restaurant La Balance in Arbois: een vrolijke wijn barstensvol fruit! De naam van deze cuvée Le Chardo Gai Vin de France is goed gekozen.

Tony deed zijn allereerste wijnervaringen op bij zijn vader, de befaamde Philippe Bornard. Vervolgens volgde hij wijnstudies in Bourgogne en trok hij daarna de wereld rond om zich verder te ontwikkelen, alvorens hij naar zijn vader in Pupillin terugkeerde, althans in het begin. Vandaag verdeelt hij zijn tijd tussen het ouderlijk domein en de paar wijnstokken die hij voor zichzelf vinifieert.

Een geslaagde overname, Domaine des Bélemnites in Mesnay

 Enkele jaren geleden zeiden Christian en Nathalie hun drukke stadsleven vaarwel en volgden ze hun twee grote liefdes: wijn en de Jura. In 2015 namen ze Domaine Joël Boilley in Mantry over en herdoopten het tot Domaine des Bélemnites, heel eenvoudig omdat er overal in de wijngaard nog zeer gemakkelijk fossielen van inktvissen uit het tijdperk van de jura te vinden zijn (belemnieten of tienarmige inktvissen, die weliswaar uitgestorven zijn). ‘Deze terugkeer naar de bron, zoals Christian zegt, zorgt voor een uniek contact, zowel met de mensen als met de natuur.’ Het domein telt 8,5 ha en stelt een tiental cuvées voor.

Savagnin Naturé 2016 Côtes du Jura: wit met een hint van groen, floraal van geur met accenten van limoen, munt en marshmallow. Het minerale schraapt licht over onze tong. Door het frisse komen de aroma’s van meidoorn en pronkerwt naar boven, maar ook citroen waar wat hazelnoot aan werd toegevoegd. Een licht bitter versterkt het karakter van deze wijn. Manuele oogst, vergisting in tanks, ouillé (bijgevuld) en met een opvoeding van 12 maanden in vaten van ongeveer 228 liter.
Trousseau-Pinot 2015 Côtes du Jura : granaatachtig robijnrood met geurimpressies van gerookte kersen van de pinot en gepeperde aardbeien van de trousseau, meteen de hoofdrolspelers van deze blend. Deze kruidige vruchtenmix wordt omkaderd door een rijpe tanninestructuur aangevuld met nuances van rozen, viooltjes en pioenrozen. De fijne blaadjes ervan parfumeren de geraffineerde structuur van deze wijn.
Ontsteelde druiven met een inkuiping van 3 weken met remontages (overpompen) om het uitdrogen van de schillenkoek tegen te gaan en de extractie te bevorderen. Verblijf in cuves om de tannines af te ronden en de wijn al zijn finesse te geven.
http://domaine-belemnites.com

Boris Frachet in Maynal en La Maison du Vigneron

 Florian Frachet had erop gerekend om na meer dan dertig jaar tussen de wijnranken met pensioen te gaan in 2017, te meer omdat er geen enkele overnemer geïnteresseerd was. Maar dat was buiten zijn zoon Boris gerekend… Maar hoe kon hij dat weten, Boris toonde daarvoor nooit echt interesse in het werk van zijn vader en studeerde elektriciteit. Tot op het moment dat hij wou terugkeren naar zijn roots, naar de grond, de aarde, de wijnranken… waardoor zijn keuze een evidentie werd. Maar enkel de wijngaarden, de kelder niet! Net zoals Florian steeds een deel van zijn oogst aan de négoce verkocht, werd Boris’ keuze om zelf niet te vinifiëren al snel opgelost. La Maison du Vigneron gaat zich daarover ontfermen. Misschien dat Boris na een tijd en enkele oogsten later toch zin krijgt om aan zijn vader te vragen hoe hij wijn moet maken. In afwachting is er alvast een overeenkomst en wordt het familiedomein verdergezet.
https://fr.maisonduvigneron.com/

Marc Vanhellemont en Johan De Groef

Dossiers IVV, klik hier

Geef een reactie