Fitou: 70 jaar en nog een hele toekomst voor zich!  

25/05/2018 - Fitou, de AOC, viert dit jaar zijn 70e verjaardag. Verjaardagen zijn altijd prettig, maar wanneer de wijnen met de jaren beter worden, is dat nog prettiger.
En het is precies datgene wat IVV wil aantonen met elf domeinen en wijnen die we ter plaatse selecteerden, verrassende wijnontdekkingen die we willen voorstellen aan invoerders, wijnhandelaars en wijnliefhebbers op 14 juni aanstaande in Brussel.

Een streepje geschiedenis

Zonder tot aan de oude Grieken terug te gaan (daarvoor kunt u ons dossier van augustus 2017 nalezen), verdient de geschiedenis van de AOC Fitou dat we er toch even bij stilstaan.
Van in 1935 werd een ‘Comité ter bescherming van de wijnen van Fitou’ opgericht die de oorsprongsbenaming opeiste. De oorlog vertraagde de werken. Na de bevrijding werden door een speciale commissie van het INAO, met Pierre Le Roy de Boiseaumarié aan het hoofd ervan, de ‘lokale, eerlijke en constante gebruiken’ erkend voor de productie van rode wijnen van Fitou. Ondertussen, hoofdzakelijk om lokale politieke redenen, wilden enkele gemeenten rond Embres-et-Castelmaure geen deel uitmaken van deze nieuwe officiële wijnstreek.

Zodoende werd, met uitzondering van deze gemeenten, de appellation Fitou door het INAO goedgekeurd op 24 april 1948. De appellatie werd opgedeeld in twee delen: vijf gemeenten aan de kust en vier richting het binnenland.
Het was dus niet de eenheid van het terroir of een bepaald bodemtype dat erkenning kreeg, maar eerder de constante kwaliteit van de wijnen afkomstig van verschillende terroirs die erkenning kregen, een factor van complexiteit.
Het ging om wijnen met natuurlijk lage opbrengsten, die niets te maken hadden met deze die afkomstig waren van de vlaktes. Vandaar ook dat carignan hier op de voorgrond werd geplaatst, een druivenras dat in Fitou niet in de vergetelheid geraakte, in tegenstelling tot de vele wijnstreken die voor monsterproducties kozen.
Opmerkelijk was dat syrah destijds nergens in het decreet stond vermeld. Dit druivenras ‘ter verbetering’ werd pas in 1977 toegelaten, zij het als aanvullende druif. Het was pas in 1987 dat syrah in de lijst van de belangrijkste druivenrassen werd opgenomen.
Het decreet van 1948 luidde als volgt: ‘De belangrijkste druivenrassen die minimaal 75 procent van de samenstelling moeten uitmaken zijn : carignan en grenache. Bijkomstige druivenrassen met een proportie van maximaal 25 procent zijn: cinsaut, terret noir, malvoisie, macabeu, muscat en picpoul.’
Zonder enige vorm van nostalgie zijn er sommige wijnbouwers, en niet de eerste de besten, die het idee van wijnen op basis van 100% carignan verdedigen (wat op dit moment niet is toegelaten).

Twee terroirs ? Nee, veel meer!

De kuststreek en de inlandse zone van de wijnstreek Fitou, die eerder gescheiden werden door een lokaal dispuut, worden ook fysiek gescheiden door een plateau.
In het oostelijke deel, rondom Fitou en tot aan de zee, bedraagt de gemiddelde hoogte 50 meter. Hier treffen we wijngaarden aan op ondiepe bodems met veel keien, met een ondergrond (die op sommige plaatsen aan de oppervlakte komt) op basis van harde kalksteen.
In het westelijke deel, rond Tuchan en Durban, liggen de wijngaarden op een hoogte tussen 170 en 300 meter. We zitten hier aan de voet van de Mont Tauch die 917 meter hoog is.

Deel uitmakend van het massief van Corbières bezit deze streek vooral bodems van schist en zandsteenachtige kalk. Daar moeten we ook de zones met rolkeien aan toevoegen, een derde groot terroir van Fitou.
Nog een opmerkelijk verschil is de invloed van de zee, die zich meer laat voelen in het oostelijke deel. Hoe dan ook is Fitou een van Frankrijks meest droge wijnstreken.
Maar de appellation in twee zones onderverdelen zou iets te simpel zijn. Er werden in Fitou dan ook niet minder dan 22 bodemtypes geïdentificeerd en 25 pedo-klimatologische subzones.

Waar het hem echt om draait bij de wijnbouwers is het juiste druivenras kiezen voor elk afzonderlijk perceel, en dat binnen de vier toegelaten druivenrassen van de appellation. Carignan en grenache worden in het algemeen aangeplant op de droogste flanken. Syrah is eerder geschikt voor de meest diepe bodems die minder gevoelig zijn voor de droogte en mourvèdre voor de warme zones die evenwel niet te ver van de zee verwijderd liggen.
De twee grootste algemene delers voor de hele wijnstreek van Fitou zijn de zon, met meer dan 300 dagen zon per jaar, en de wind. De tramontane blaast gemiddeld één dag op vier, wat op hete zomerdagen zeer welkom is.

En de wijnen ?

Onze selectie van 2018 bevestigt in grote lijnen die van vorig jaar. Meer bepaald, dat het (vrijwel) gedaan is met ruwe wijnen, stijlloos en zonder charme, die de rekken van de supermarkten vulden in de jaren 90 … en daar vaak stof vergaarden. Nog goed nieuws is dat de ziekte van overextractie, overrijpheid en te veel hout vrijwel achter de rug is. De wijnen bezitten terug fruit. Het frisse van de carignan en het soepele van de grenache vinden een nieuw evenwicht, de tannines zijn meer geïntegreerd en de wijnen zijn veel sappiger.
Zonder enige twijfel is dat het resultaat van meerdere factoren : een betere beheersing van de fenolische rijpheid, temperatuurcontroles, vinificaties per perceel, enz. De generatie die de afgelopen tien jaar diverse wijndomeinen overnamen, bezitten vandaag heel andere ambities.

Maar opmerkelijk is dat van de elf geselecteerde producenten er slechts vijf waren die we reeds in 2017 aanhaalden. Met name: Bertrand Bergé, La Rochelierre, Lérys, Grand Guilhem en Mas des Caprices. Dit bewijst dat er vandaag enorm veel talent aanwezig is in Fitou, zowel in bestaande als gloednieuwe domeinen.
Fonkelnieuw is Domaine de Balansa, waarvan hun eerste wijn (wijnjaar 2017) reeds in onze Best of zit: petje af!
Ook de diversiteit van de geselecteerde wijnen valt op, geografisch gezien (Fitou aan de kust of Fitou richting het binnenland) en op gebied van structuur (coöperatie, handelshuis, grote of kleine particuliere wijnbedrijven).

De selectie van IVV

Om de voorstelling iets te vergemakkelijken, verdeelden we de wijnen onder in Fitou van de kust en Fitou richting het binnenland.

Fitou van aan de kust

Cap Leucate Domaine de Carpy

Domaine de Carpy is een van de bevoorraders van de coöperatie van Leucate, dat op zijn beurt in de groep Vinadéis (enkel coöperaties) zit.

Vue Imprenable 2014 Fitou Domaine de Carpy
Deze cuvée is op basis van grenache, carignan, syrah en mourvèdre die op het plateau van Leucate staan aangeplant, een gebied met veel wind en maritieme invloeden, met wijnstokken tussen muurtjes omringd door garrigue, amandelbomen, perzikenbomen en dennen. Een onbegrensd uitzicht (vue imprenable) hebben we ongetwijfeld vanaf de klif op La Franqui. Een onbegrensde geur krijgen we van zodra de wijn in het glas zit, met veel impressies van zure kersen, pruimen, tijm en een heerlijk gerookt accent dat aan lapsang souchong doet denken. De smaak is middelmatig tanninerijk maar uitermate fris, waarin de tijm plaats ruimt voor rozemarijn en lavendel, eerder strak voor een wijn van 2014. Deze wijn werd geserveerd uit een magnum, een uitstekende inhoudsmaat, zeker voor een gezellig onderonsje. Maar dit bewijst ook de ambitie die deze coöperanten hebben, met name wijnen maken die geschikt zijn om te verouderen.
www.vinadeis.com

Domaine Maynadier

In de familie Maynadier hebben we Laurent die met zijn echtgenote Marie het domein Champ des Sœurs runnen, en waarvan we vorig jaar twee cuvées selecteerden. Maar er is ook Cécile die de geschiedenis van deze wijnfamilie verderzet op het domein in Fitou, een voormalige uitspanning, en dat sinds 1697. Vandaag zien we er meer kleine bestelwagens dan postkoetsen passeren, maar de wijn blijft niettemin goed verankerd in de traditie van Fitou.

Cuvée Sélection 2015 Fitou Domaine Maynadier
Cécile stelt in Fitou drie cuvées voor, maar het is voor de Cuvée Sélection 2015 dat we uiteindelijk gekozen hebben. Het is een blend van gelijke delen carignan en grenache, aangevuld met een beetje syrah. In de geur herkennen we kersen en pruimen, aangevuld met enkele pepertoetsen. Het hout is goed versmolten, meer toast dan vanille. In de finale komen de tannines even naar voren, maar goed omwikkeld door rijp fruit, en storen nauwelijks. Om maar te zeggen dat er binnen de traditie wijnen kunnen gemaakt worden die tegelijk voor vernieuwing zorgen.
www.domainemaynadier.com

Mas des Caprices

Mireille en Pierre Mann stammen beiden af van grote wijnbouwersfamilies in de Elzas. Na een passage in de restaurantwereld, besloten ze om in 2005 naar Leucate te verhuizen. De roep van de streek en de zee werd te groot! De appellation Fitou lijkt hen op maat gemaakt: het kalkachtig plateau, de nabijheid van de zee, de te ontdekken druivenrassen. Hoe dan ook was er veel werk aan de winkel, en nog steeds, maar de resultaten zijn er. De wijnen worden geapprecieerd en het koppel is definitief gezwicht voor dit vaak ondankbaar stukje land.
Het domein telt 14 ha, versnipperd over diverse percelen, grotendeels op het kalkachtig plateau van Leucate met nog enkele are op de schistrijke bodems van de appellatie. Van in 2009 wordt er biologisch gewerkt, de datum dat ze de coöperatie van Leucate verlieten. De cuvée Retour aux Sources komt van een gemixte bodem van schist en kalk op het einde van het maritiem terroir.

Retour aux Sources 2015 Fitou Mas des Caprices
Fonkelende kleur van fluwelig paars granaatrood, met een eerste geurindruk van kersen met kaneel en peper. Vervolgens is het de beurt aan florale impressies, een mix van wilde rozen en viooltjes. De smaak lijkt somber en gesloten, heel zwijgzaam, maar dat is enkel om onze aandacht te trekken. Van zodra we er dieper op ingaan, krijgen we te maken met tegelijk subtiele en krachtige indrukken van rijk fruit met zonovergoten parfums.
Deze wijn is een blend van hoofdzakelijk carignan, grenache noir, mourvèdre en een beetje syrah die een inkuipingsperiode kennen van 3 weken. Een derde van het volume krijgt een opvoeding in contact met de lies in foeders.
https://mas-des-caprices.com
www.biobelvin.comwww.proefdepassie.be  – www.titulus.be

Domaine de la Rochelierre

In 2016 openden Jean-Marie Fabre en echtgenote Émilie een gloednieuwe en ultramoderne kelder. Ze vinifiëren er de druiven van hun 15 ha wijngaarden die verdeeld liggen over 13 percelen, waarvan de bodems van kalk over rolkeien tot schist gaan. In 2017 selecteerden we hun cuvée Privilège, maar dit jaar vielen we voor de cuvée Noblesse du Temps.

Noblesse du Temps 2016 Fitou Domaine de la Rochelierre
Robijnrood met paars ruikt hij naar fijne aroma’s van zwarte aardbeien en braambessen gekruid met peper en komijn, impressies waar in het midden accenten van gegrild en gerookt uitkomen. De sappige en vlezige smaak is als een laag vruchtenmarmelade op een bed van dennennaalden. Vleugjes zoethout onderstrepen de smaak van de bessen. In de lengte komt het bewaarpotentieel van deze wijn meer tot uiting, die met de tijd ongetwijfeld nog nobeler wordt.
Assemblage van 50% mourvèdre, 30% carignan en 20% grenache, ontsteeld en met een inkuipingstijd van 20 dagen. Het einde van de alcoholvergisting en de malolactische gisting vindt plaats in nieuwe barriques.
http://domainedelarochelierre.com
www.privinliege.be –  http://thequalitybunch.com  – www.vindoc.ch

Fitou richting het binnenland

Jeff Carrel

Jeff Carrel is négociant in Saint-Laurent-de-la-Cabrerisse, hartje Corbières. Hij stelt niet alleen deze geselecteerde cuvée voor, maar ook de cuvée La Tire .

Sous la Montagne 2016 Fitou Jeff Carrel
Dat handelshuizen opnieuw interesse hebben in Fitou is een niet mis te verstaan signaal, zoals Jeff Carrell hier, maar ook Les Domaines Auriol met Château Candide. Deze cuvée Sous la Montagne komt van een schistbodem in Villeneuve-les-Corbières, in de streek van Fitou die meer richting het binnenland ligt. Het is een blend van twee derde carignan en een derde syrah, een oogst van volledige trossen die een opvoeding krijgt in inox tanks. We vielen voor zijn geur van zwart fruit en viooltjes, en voor zijn ronde en soepele smaak. Het is zeker niet de meest ruige binnen onze selectie, maar wel een zeer goed voorbeeld van een moderne Fitou (lees: vlot en snel drinkbaar) en niet zonder ‘inhoud’. Mooie mentholachtige frisheid in de finale.
www.jeffcarrel.com
www.nielsvins.bewww.vinenvie.behttp://hermanwines.comwww.askmewine.be

Domaine du Grand Guilhem

Dit artisanaal en familiaal wijndomein van 12 ha werd in 2004 biologisch gecertificeerd. Grand Guilhem produceert drie Fitouwijnen en (opnieuw) kiezen we voor de cuvée Angels, deze keer van 2015, een blend van 80% carignan en 20% grenache. De druiven worden in hun geheel gevinifieerd met eigen gisten. Het doel is ‘zo dicht mogelijk bij de druiven aanleunen’, aldus wijnbouwer Gilles Contrepois, voor deze vin nature.

Angels 2015 Fitou Domaine du Grand Guilhem
Donker granaatrood, heel nobel van kleur. De geur is fijn maar niettemin ook expressief met impressies van donkere vruchtenmarmelade en een vleugje peper. De structuur is stevig en mooi evenwichtig, met strakke maar sappige en knapperige tannines. En dan is er nog die heerlijke frisheid die aan de garrigue doet denken, heel vroeg in de ochtend, wanneer de eerste zonnestralen ons het bittere en het zoete van aardbeiboomvruchten en jeneverbessen doen ruiken.
www.grandguilhem.fr
http://toutestvin.com – https://oenologic.be – http://pieksman.nlhttps://glouglou.nlwww.alpinbern.ch

Domaine Esclarmonde

Domein Esclarmonde telt 24 ha rondom Paziols, in het naar het binnenland gelegen deel van Fitou, en ontstond in 2013. Deze vijfde generatie wijnbouwers werkte eerder voor een coöperatie. De wijnstokken staan aangeplant op bodems met klei, kalksteen, rolkeien en schist.
Esclarmonde maakt drie cuvées: met een wit etiket, een zwart en een rood. Het zwart etiket is voor de cuvée Partage, die we eind 2017 selecteerden in het kader van de Fitou-Tour in Brussel. Deze keer kozen we voor het rode etiket, de cuvée 2 Guy, als eerbetoon aan de twee grootvaders van de familie.

Cuvée 2 Guy 2016 Fitou Domaine Esclarmonde
Deze wijn is een blend van 80% carignan en 20% grenache die ontsteeld een maceratie krijgt van 31 dagen, gevolgd door een opvoeding in tanks. Het resultaat is vloeibare poëzie : finesse en fraîcheur van de carignan, zijdezachte tonen met veel rood en zwart fruit van de grenache. Deze sappige Fitou is een wijn van contrasten (de twee Guy’s moeten karakter gehad hebben), maar ook van harmonie. We hebben het over ruwe elegantie. Wie zei er dat deze twee begrippen niet samengaan?
gaetan.esclarmonde@orange.fr

Domaine Balansa

Hun eerste vinificatie en meteen al geselecteerd ! Céline Peyre en Alex Gressent kunnen fier zijn op hun ‘baby’, nadat ze naar het platteland verhuisden (zij is architecte van opleiding, hij was onderhoudstechnicus). Dit gloednieuwe domein met de naam van de lieu-dit waar de kelder is gevestigd, zal vanaf 2019 biologisch gecertificeerd zijn.
De cuvée Bel Soula is een mix van carignan, grenache en syrah die aangeplant staan op hellingen met een schistbodem in Villeneuve-les-Corbières.

Cuvée Bel Soula 2017 – Fitou – Domaine Balansa
Violet granaatrood, zowel de kleur als de geur doet denken aan een primeurwijn : vrolijk en speels, boordevol fruit en laaiend enthousiast. Maar ook al worden de geuren in de smaak bevestigd, toch komen daar nog andere percepties bij : een krokante frisheid, strakke tannines die heel precies zijn, een sappige vloeibaarheid en een elegante en strakke jeugdigheid. Het geheel is smakelijk en fris met aardbeien en pruimen die tussen onze tanden openbarsten in een decor van garrigue heel vroeg in de ochtend.
Deze wijn is een blend van carignan van 70 tot 110 jaar oud, aangevuld met grenache, die een opvoeding krijgt in betonnen tanks.
www.domainebalansa.com

Domaine Lérys

In 2014 nam Alban het familiale domein in Villeneuve-les-Corbières over, en sedertdien stelt hij niets dan wijnen voor die bulken van het fruit, met zijdezachte tannines, superfris en ontzettend smakelijk. Zijn speelterrein in Fitou is 42 ha groot, gelegen op schistrijke hellingen en kleine heuvels die van 130 tot 200 m hoogte gaan. De veerkracht zit hem in dit mooi terroir dat hij wil behouden en doen weerspiegelen in zijn wijnen, omdat wijnen van Fitou dat verdienen in deze uithoek van de Languedoc.

Cuvée Belor 2015 Fitou Domaine Lérys
Donkerpaars van kleur, bijna zwart, dat bulkt van het donker fruit, waaronder zwarte bessen, blauwe bosbessen, sappige donkere kersen en aardbeien, aangevuld met enkele rode vruchten, waaronder frambozen en rode aalbessen, en afgewerkt met een floraal accent van mimosa. De smaak is zodanig zacht dat deze wijn bijna zoet lijkt. Maar hij is wel degelijk droog, met evenveel fruit in de smaak als in de geur. Het is zijn smeuïgheid die ons flatteert, zijn vlezigheid en zijn glans. Maar er is ook het strakke dat heel evenwichtig alles onder controle houdt, een sappige frisheid boordevol fruit. Op het einde krijgen we impressies van garrigue, met onder meer tijm, salie en jeneverbes, die er samen voor zorgen dat we zin krijgen om hem opnieuw te proeven, en opnieuw, eventueel met enkele heerlijk dampende schotels op tafel. Een pareltje!
In deze cuvée zit 80% carignan van meer dan 150 jaar oud, aangevuld met 20% syrah. De oogst gebeurt manueel en wordt ontsteeld. De inkuiping duurt 9 maanden onder de marc en wordt gevolgd door een opvoeding van 6 maanden in vaten van 225 liter.
www.domainelerys.com
https://vins-mostade-gobert.be   – www.brouwerijvercauteren.be  – www.turkenburgtradition.nl  – www.avec-sa.ch

Domaine Bertrand-Bergé

Bertrand-Bergé, tijdloos en onontkoombaar, zorgde ervoor dat we de wijnen van Fitou reeds jaren terug zeer goed vonden … daar waar anderen dat (nog) niet deden. Of zoals Sabine en Jérôme zeggen, in hun domein in Paziols: ‘Het potentieel blijft enorm, zowel in de wijngaard, de kelder als op gebied van wijntoerisme. We willen ervoor zorgen dat de wijnstokken zich goed voelen in hun omgeving, ervan overtuigd om zo het kwintessens van het terroir te bekomen. Daarvoor moeten we ze goed verzorgen, waardoor ze in dit mooie landschap heel natuurlijk kunnen openbloeien.’ Een aanpak waardoor de 36 ha reeds in 2011 naar bio overging.

Cuvée Mégalithes 2016 Fitou Domaine Bertrand-Bergé
Karmozijnrood violet met een minerale geur gekleurd met tijm en aardbeiboomvruchten, aroma’s die ons onmiddellijk richting de garrigue leiden, daar waar de laatste zonnestralen voor warme parfums zorgen. In deze minerale omgeving herkennen we silex, amandelbloesem, maar ook muskaatnoot en jeneverbes, allemaal impressies die het sap van de bramen en zwarte bessen, gekruid met zachte specerijen, nog uitbundiger doen lijken. Niets werd aan het toeval overgelaten, alles is goed gestructureerd en opgebouwd, omwikkeld met fluwelige tannines. Een ongelooflijk smakelijke en uiterst elegante wijn.
De carignan van 90 jaar oud wordt voor een heel klein beetje aangevuld met grenache noir, voor meer aardse tonen en om in het wettelijk kader te passen. De wijnstokken staan aangeplant op een bodem van puddingsteen en kalkachtig puin. De ontsteelde oogst macereert 4 weken. De wijn wordt gedurende 18 maanden in tanks opgevoed.
www.bertrand-berge.com
https://lechemindesvignes.be  – www.maisondesvinsfins.be   – www.wine-not.be  – www.cavesdomaines.be  – www.ambrosius.be  – www.auxcoteaux.be  – www.morand-vins.ch  – www.bastide.ch

Château de Nouvelles

Gelegen in Tuchan, strekt het domein zich uit over 75 ha schist (een derde ongeveer) en kalk. De wijnstokken op schist liggen op 250 m hoogte, die op een kalkbodem op 150 m hoog. Dit zorgt voor vrij uiteenlopende wijnen, maar altijd goed getypeerd. Karaktervolle wijnen die volledig passen in de AOP Fitou, maar die eerder voor elegantie kiezen dan voor het rustieke. De eigendom is die van de huidige voorzitter van de appellatie, Jean Daurat, die zich in 1972 bij het familiale domein aansloot. Van in 1999 wordt hij bijgestaan door zijn zoon Jean Rémy. Historisch gezien staat het wijnkasteel op de plaats van een Romeinse villa, maar het dankt zijn naam aan Jacques Fournier de Novelli, de derde paus van Avignon die in 1334 verkozen werd tot Benedictus XII.

Générations 2015 Fitou Château de Nouvelles
Zijn diep granaatrode kleur doet denken aan het sap van de bramen en zwarte bessen van in de geur. De aroma’s zijn zowel fruitig als gerookt, met warme accenten van garrigue, salie en rozemarijn. Krachtige impressies die vermengd worden met minerale tonen badend in de zon. In de aanzet zijn de tannines eerst goed merkbaar, een tikje ruw maar kortstondig, kwestie van ons aan het natuurlijke van de bodem te doen herinneren, maar ebben daarna weg en laten het fruit voorbij dribbelen. Heerlijk en krokant fruit van vlezige bessen bestrooid met cacaopoeder en onderstreept door een vleugje zoethout. Een wijn met identiteit die aantoont dat zelfs zonder carignan het terroir spreekt.
Assemblage van 85% grenache van 70 jaar oud en 15% syrah van 50 jaar oud, die aangeplant staan op beide bodemstructuren van het domein. De oogst wordt ontsteeld en macereert gedurende een hele tijd. De opvoeding vindt plaats in betonnen tanks.
www.chateaudenouvelles.fr
www.lepetitballon.be

Oordeel zelf en kom proeven !

Elk bezoek aan Fitou resulteert in een aantal zeer mooie wijnontdekkingen, maar u bent uiteraard niet verplicht om ons te geloven!
Kom daarom proeven en oordeel zelf op 14 juni aanstaande in Brussel .

Natuurlijk kunt u ook zelf naar Fitou afzakken om van de sfeer te genieten, de landschappen, de gastronomie en het hartelijk onthaal dat daarmee gepaard gaat, aan u de keuze. Goed om weten is dat er nogal wat gîtes en chambres d’hôtes in de wijnstreek zijn. Sommige daarvan worden door de wijnbouwers zelf uitgebaat, zoals bij Grand Guilhem in Cascastel-des-Corbières of bij Les Fenals in Fitou.

Marc Vanhellemont en Hervé Lalau

Dossiers IVV, klik hier 

2 reacties

Geef een reactie