Chapoutier: met de M van Michel, Mega, Meervoudig, Manisch….

11/01/2017 - “ L’identité n’est pas donnée une fois pour toutes,elle se construit et se transforme tout au long de l’existence.”
A.Maalouf, Les Identités meurtrières.

Her en der prijkt op gebouwen in zijstraten en de hoofdstraat van Tain- l’Hermitage het embleem “Fac et spera” (Fait et espère) : drie tonnen die verwijzen naar het prille begin van wat vandaag een gerenommeerde referentie in de wijnwereld is: Maison M. Chapoutier.  Chapoutier en de emblematische Hermitageheuvel hebben veel met elkaar gemeen. Ze staan voor mekaar.

In een late julivoormiddag werden we verwacht in het kloppend hart, het bedrijvige hoofd van de – sinds 1808 – familiale onderneming. De huidige zaakvoerder-wijnboer Michel Chapoutier heeft er al wat uren financiële beleidsvoering op zitten als hij ons hartelijk glimlachend ontvangt maar nu enkele uren alle tijd neemt/geeft voor een goed gesprek, eentje met diepgang en complexiteit. Zijn bureau straalt cultuur uit, zijn cultuur uit: precieuze objecten , antiquarische boeken , artistiek werk van de  Aboriginal Clifford Possum. Alles ligt ingebed in Chapoutiers terroir, zijn doen en hopen. Niets is zonder betekenis en alles ademt zijn stijl.

Met blinkende oogjes  en beweeglijk vitaal  steekt Michel meteen van wal. Gepassioneerd vertelt hij over zijn passie om terroirwijnen te maken die niet snobistisch overdrijven om op wedstrijden op te vallen. Neen, hij heeft de passie om een wijn als foto van een terroir, tot zijn recht te laten komen. Elke wijn zijn waarheid en het recht anders en singulier te mogen zijn. Als een wijn gedreven filosoof in het vuur van zijn betoog, schiet Michel in het bureau van zijn secretaresse  en keert meteen terug met wat ‘plichtlectuur’ ; een pocket als cadeautje dat te denken geeft.

Waar we – zoals steeds en afgesproken –  ook nu ons interview waren gestart met de vraag wat de   lievelingscuvée is die het meest uitdrukking geeft aan het diepste zelf van de wijnboer, kregen we meteen de Profeet van K. Gibran en de De dodelijke identiteiten van A. Malouf ingeschonken. Begrijpelijk dus dat  Michel geen man van of-of is maar van en-en. Voor hem zijn al zijn cuvées, lievelingscuvées. In het kiezen  hangt immers veel af van de stemming en de culinaire partners. Nu koos hij – intrinsiek en particulier – voor zijn St. – Joseph………….. ; hoewel wij dachten en ook wel stiekem hoopten dat het één van zijn magische Hermitages – in wit of in rood –  zou geweest zijn. Niet voor niets dat Parker Chapoutier  30 maal een score van 100/100 gaf. Neen, Michel volgt zijn eigen logica die voorbij het louter rationele en berekenbare ligt; m.a.w.  uitkijkt naar het andere en zoekt naar identiteit in veelvoud. En dan volgt een heel discours over het patchwork dat het terroir van St Joseph is.  Hoe tem (apprivoiser) je – met een eenvoudig maar diepzinnige dialogale term uit Le Petit Prince –  de soorten graniet met zijn bijzonder kwartsiet licht ? Michel – hoe beweeglijk en expansief ook – werkt biodynamisch kleinschalig en geeft – met veel eloquentie – het finale woord aan het terroir.

Enkel echte meesters verdragen en creëren nieuwe meesters.

Als ik hem zo bezig zie en hoor, stelde ik  me  Michel – geboren in Lyon in een familie à la Chapoutier – voor als een weerbarstig en non-conformistische leerling. Zo eentje die de stad uit moet en in de Vercors en de biodynamie pas tot bloei kan komen. Enkel echte meesters zijn opgewassen om zo’n allesbehalve modelleerling op te voeden. Enkel echte meesters verdragen en creëren nieuwe meesters. Voor hem waren dat André Arnaud en François Bouchet. De M. staat duidelijk niet voor middelmatigheid. Integendeel Michel vindt dat je wat je ook doet, moet zorgen dat je daar dan in excelleert. Voor excellentie – hoe gewoon ook –  is er altijd en overal plaats.

Michel is onmiskenbaar ook een gepassioneerd en getalenteerd ondernemer met visie, die – anders dan bij managers –  zelf onvervreemd verworteld is in zijn visie en missie als biodynamische wijnboer: kwaliteit ontstaat en wordt gemaakt in de wijngaard. Authenticiteit en natuurlijk  zijn granieten eigenzinnigheid, alles hoort coherent samen. Een ondernemer onderneemt en Michel doet dat in een enorm – sommigen noemen het ontremd – tempo; zijn tempo. Hij kan immers niet anders. Maar dat tempo wordt gekaderd door zijn visie van meervoudigheid. Groot zijn in het klein. Groot zijn in vele kleintjes. Macro Micro. MMMmmm

De M. van Midas. Wat Michel ook doet, hij heeft een neus voor ‘het goede moment’ , het aankomende ‘gebeuren’; noem het intuïtie, maar het is alleszins méér dan zomaar loterijgeluk. Sinds 2014 als voorzitter van Inter-Rhône maakt hij klaar en duidelijk werk van de broodnodige missie en transmissie van zijn visie en gedrevenheid  op jonge wijnboeren om  te durven ‘wijnboeren’ , ondernemen en kwetsbaar te durven hopen . De toekomst van Rhônewijnen, van de Franse wijnen, van de wijnen tout court , ligt voor hem in hun intrinsieke kwaliteitspotentieel – hoe gewoon of hoe exceptioneel duur ook – in een open wereld met zijn diversiteit aan   (culinaire) culturen. Michel is  duidelijk zijn eigen geschiedenis en leerschool indachtig wanneer hij jonge mensen poogt te begeesteren en hen mogelijkheden tot ervaring aanbiedt. Voorwaarden creëren, dat is zijn mediërende rol in de dynamiek van het leven.

Ons gesprek eindigde in schoonheid: een degustatie van enkele pareltjes – groot en klein – in het ‘bedrijfsrestaurant’ waar iedereen – van hoog tot laag de bedrijfscultuur, Michels visie en waarden kan ervaren, proeven en genieten. Een bedrijfsvoorbeeld het INSEAD waardig.

Chapoutier en de Hermitageheuvel. Michel is geen heremiet, hoewel misschien wel een profane en zeker een zintuiglijk esthetische. Of het nu de Hermitage in Tain of Jasper Hill tegen Melbourne is, wereldwijd zoekt Michel het particuliere en daardoorheen natuurlijk ook telkens de kwintessens van de dialoog tussen moeder natuur en vader cultuur . Michel onderneemt en geniet in alle hoopvolle nederigheid van dat grootse avontuur dat wijn is. Gibran parafraserend: zijn wijnen zijn niet zijn wijnen. De jonge generatie – Mathilde en Maxime – Chapoutier ontknoopt zich even eigenzinnig, eigentijds en m….

 “…le temps de se faire un prénom.La chose la plus importante….cette même passion qu’avaient le père et le fils pour le vin.” J.-C.Chapuzet, ‘Des nouvelles de Marius Chapoutier’

Le Clos

Wegkwijnende wijnstokken op een in de steek gelaten granieten helling. Die was niet meer in staat om zich uit te drukken en overschouwde de graftombes van hen die haar hebben gekend toen ze nog wel in volle bloei stond. Sinds 1991 is zij terug beplant met syrahstokken. Nu lijkt de wijngaard  haast een  hangende tuin over het kerkhof van Tournon  dat  blij is met dit teruggevonden juwelenkistje vol wijnranken, staken  en de wisselende kleurenpracht van het gebladerte. Het graniet – van de voedingsbodem tot de steunmuurtjes – is er heer en meester. Hem heroveren was zelfs nog moeilijker dan destijds het braakland te bewerken,  laat staan  je er  vervolgens mee vertrouwd  te maken zonder hem te beheersen. Wil men bereiken dat de bodem zijn  stempel kan nalaten in de lectuur die de wijnstok hiervan maakt, dan moet  men de symbiose tussen beiden nastreven.

Le Clos 2012 Saint-Joseph M. Chapoutier

Je bewondert zijn zwart kersenrode kleur  met purperen weerkaatsing  en je vergeet de voorbijvliedende tijd. Dat zou vervelend kunnen lijken , maar eigenlijk is het niets anders dan een manier om zich te verbeelden wat deze wijn ons zal schenken, het is een meditatief moment  dat zich bij elke draai verdiept :  een ogenblikje eeuwigheid. Maar nu terug naar de realiteit van een eerste zweem van licht geroosterde cacaobonen, verlucht met wat met iriswortel en Indische peper geparfumeerde rijst.  Meteen krijgen we in de neus achtereenvolgens  moerbei, donkere pruimen en finaal sappige burlatkrieken.  Deze felkleurige grime met een gepeperde glimlach zou ons doen wenen als het al niet van zijn stralende zonnigheid  was dan toch van blijdschap omwille van de rijke kruidigheid en voldaan van zijn perfecte…. evenwicht. Zijn mineraliteit vertelt languit over zijn stevige structuur, finessevolle tannines articuleren zijn elegant karakter en zijn frisheid van geest geeft ons inzicht in de diepte van zijn ziel.Trots maakt hij ondertussen een fruitige pirouette, kwestie van de sfeer te ontspannen en ons de kans te geven om hem zonder  vooroordeel te drinken, eenvoudigweg zoals hij is.

Bruine bodem doorspekt met grof graniet en zwarte mica, met breuken en plaatselijk verbrokkeld en vermengd.  Er wordt  manueel in kistjes geoogst . Eenmaal ontsteeld , gebeurt de alcoholische gisting in kleine betonnen vaten van 30 hl waardoor tijdens de fermentatie de O2   vrijkomt. Een zestal weken lange  maceratie verleent de polymerisatie van de tannines een stabiliserend effect. De 15 maandenlange  opvoeding gebeurt in fusten waarvan 20% nieuwe eik.

«Men moet zich van tijd tot tijd wat vervelen, naar de koeien kijken en zijn brein ontwikkelen » Michel Chapoutier

 www.chapoutier.com
www.millesima.be – www.maisondesvins.be – www.chai-bar.be – www.evwines.nl – www.granchateaux.ch – www.grvins.ch – http://fr.millesima.ch/

 Johan De Groef en Marc Vanhellemont

 

Geef een reactie