Cariñena, een schat in een stenen doosje

25/06/2018 - Wie van stenen houdt, van een ruwe omgeving, moet naar Aragón gaan, richting Cariñena en daar wijnen proeven. Op ongeveer 50 kilometer ten westen van Zaragoza staan er wijnstokken aangeplant in een soort van maanlandschap, tegelijk schitterend en bevreemdend.

Hoezo?

Alles lijkt er kurkdroog, gesloopt door de warmte. En nochtans rijpen er druiven, zij het achter een beschermende laag groen. Reeds lange tijd zijn de carignan en de grenache er perfect aangepast aan deze extreme biotoop, zodanig extreem dat de inwoners zeggen dat hun wijn een ‘wijn van stenen’ is. Maar dit ‘keiensap’ waarvan ze zouden denken dat het ruw en scherp smaakt, is verrassend fruitig en ontzettend fris, met een soms ietwat luchtige structuur, fijne tannines, maar boordevol karakter. Wijnen die menig wijnproever overdonderen en consumenten weten te bekoren.

Een bijzondere ligging

De herkomstbenaming Cariñena bezit de vorm van een amfitheater dat in het zuiden en in het westen tegen de Sierra de Algairén aanleunt, een bergketen van meer dan 1000 meter hoog die deze herkomstbenaming scheidt van buurman Calatayud. Gelukkig zorgt de vallei van de Ebro ervoor dat er een opening is naar de zee, waardoor de streek van een continentaal-mediterraan klimaat geniet en de klimatologische condities enigzins verzacht worden. Jaarlijks valt er tussen 350 en 550 millimeter regen, grotendeels in het begin van de lente en de herfst. Hierdoor blijft er echter niet veel water over voor de rest van het jaar, waardoor de DO bijna een woestijnachtig karakter bezit. Bovendien heeft deze streek af te rekenen met zeer warme zomers, met temperaturen boven de 40°C die deze ruwe wijnstreek nóg droger maken, en strenge winters. En nochtans doen de wijnstokken het er prima en vinden ze diep in de grond voldoende waterreserves om rijpe druiven te hebben.

De bodem is grotendeels opgebouwd uit sedimentair rotsgesteente dat voor minstens 50% afkomstig is van de erosie van de nabijgelegen bergketen. Dit resulteert in grote gebieden met platte en hoekige stenen, heel zelden afgerond, die voor een losse bodemstructuur zorgen waarin de wortels op zoek kunnen gaan naar voedzame klei.

Dit is een ruwe schets van hoe deze wijnstreek eruitziet, met een bodem die ruwer lijkt dan de meest droge woestijngrond, maar die in zijn kleiachtige onderlaag de capaciteit bezit om net voldoende water bij te houden. Deze kleiachtige onderlaag die in dunne laagjes verspreid zit tussen de kalkachtige platen, geeft beetje bij beetje het nodige water vrij dat de wijnstokken nodig hebben om te overleven.

De wijnen

Hoewel de denominación bezweek voor de lokroep van de internationale druivenrassen, behielden ze niettemin een degelijke verhouding van lokale variëteiten zoals grenache, die hier een derde van de aangeplante druiven voor de rode wijnen uitmaakt. Lager in verhouding zit de carignan die slechts 4% van de producerende wijngaardoppervlakte uitmaakt. Maar met de verandering van het klimaat en de sterke wil om hun verloren identiteit terug te vinden, wordt deze druif opnieuw meer en meer aangeplant, te meer omdat dit oud druivenras goed is aangepast aan het terroir en een grote troef is op gebied van communicatie. Wijnen gemaakt van carignan, of cariñena in het Spaans, aangeplant in de gemeente Cariñena in de gelijknamige DO, wat is er nog makkelijker om te onthouden? Alleen, of samen met garnacha, en ondanks de bedwelmende zomerhitte, zorgt dit druivenras voor aangename wijnen die liever voor fruit, frisheid en elegantie gaan, dan voor een rustieke smaak.

Cariñena

Grenache en carignan zorgen voor een mooie afgeleide binnen de DO, gaande van droge witte wijnen tot volle rode wijnen, zonder de roséwijnen, zoete wijnen en schuimwijnen te vergeten die vaak op basis zijn van in wit gevinifieerde grenache en die onder de denominación Cava kunnen vallen.

Ter informatie volgt hier de lijst van alle toegelaten druivenrassen in de DO Cariñena:

Naast grenache noir en carignan zijn er voor rood ook cabernet sauvignon, juan ibáñez, merlot, monastrell, syrah, tempranillo en Vidadillo toegestaan. Voor de witte wijnen zijn dat macabeu, chardonnay, grenache blanc, muscat d’alexandrie en parellada.

De DO Cariñena

De denominación bevindt zich in de vallei van de Ebro en is 14.000 hectare groot, verdeeld over 14 gemeenten. We tellen er niet minder dan 1500 wijnbouwers, waarvan een groot deel verbonden zijn aan coöperaties (90% van de productie). Wijncoöperaties die verrassend goede kwaliteit leveren, in tegenstelling tot wat we vaak van coöperaties denken. We hebben het er later over.

De DO Cariñena is de oudste herkomstbenaming van Aragón en dateert van 1932. Maar er werd al veel eerder wijn gemaakt, wellicht reeds in de tijd van de Keltiberiërs, met een verdere ontwikkeling tijdens de Romeinse bezetting. De stad Cariñena werd toen Carae genoemd en er zijn sporen van wijn (met honing) terug te vinden in de 3e eeuw voor Christus. Door de kerk kende de wijnbouw in de vroege middeleeuwen een grote ontwikkeling en aan het hof van Fernando I de Aragón werd er volop cariñena geschonken. Ook Felipe II hield ervan. Bijzonder is dat er aan de stad Cariñena in 1692 een Estatuto de la Vid werd toegekend, een wijnhandvest waarin stond dat enkel kwalitatief erkende gebieden voor de wijnproductie mochten zorgen. Door de eeuwen heen werden de wijnen van Cariñena heel erg op prijs gesteld, getuige een brief van Voltaire waarin hij zijn vriend, de graaf van Aranda, bedankt voor enkele flessen cariñena: ‘Als dit uw wijn is, moet worden toegegeven dat het Beloofde Land heel dichtbij is.’

Dit Beloofde Land wordt beetje bij beetje dat van de carignan, een druif die hier opnieuw zijn statuut van groot druivenras met een heel eigen identiteit terugvindt. Uiteraard moeten we hem nog wat tijd geven om zijn plaats van toen terug te vinden, naast de grenache dat momenteel nog steeds het meest kenmerkende druivenras is van de DO.

www.elvinodelaspiedras.es

Marc Vanhellemont

Dossiers IVV, klik hier 

Geef een reactie