Bourgueil of de echte persoonlijkheid van cabernet franc

03/07/2017 - Rode wijnen van de Loire zijn vaak niet meteen de grootste favorieten van het doorsnee publiek, omdat de vrij uitgesproken zuren de soms hoekige tannines extra verduidelijken.
Veel wijnliefhebbers houden daarentegen wél van cabernet franc afkomstig van diverse terroirs van de Loire, omwille van de persoonlijkheid van de wijnen, fris en fijn, boordevol vers rood fruit.

Cabernet franc is een druivenras dat rijp is eind september, begin oktober. Van de terroirs die het meest geschikt zijn voor deze druif staat Bourgueil op een uitstekende plaats. De late rijping is goed aangepast aan het semi-oceanisch klimaat, gekoppeld aan de bodems en de onderlagen van deze wijnstreek. Rest er nog het werk van de wijnbouwer die het potentieel van het koppel terroir-cabernet franc juist moet kunnen inschatten.

Terroirs

De wijnstreek van Bourgueil, door het decreet van 31 juli 1937 geklasseerd als AOC, ligt ten westen van Tours op de rechteroever van de Loire. Het strekt zich uit over 7 gemeenten van het departement Indre-et-Loire : Restigné, Benais, Ingrandes-de-Touraine, Saint-Patrice, Chouzé-sur-Loire, La Chapelle-sur-Loire en Bourgueil, goed voor een wijngaardoppervlakte van 1400 hectare. De bodemtypes kunnen in drie niveaus worden onderverdeeld:

  • Eilandjes van zanderige stenen en kiezel in de gemeenten Chouzé en La Chapelle waar meer recente aanslibbingen aan de oppervlakte komen.
  • Hoger gelegen terrassen van oude aanslibbingen van zand en kiezel in de gemeenten Ingrandes, Restigné en Bourgueil. Voor de wijnbouw is dit een interessante bodem met een diepte van enkele centimeters tot meerdere meters op een onderlaag van kalk. Het water draineert snel en de grond warmt snel opnieuw weer op. Het is een terroir dat voor soepele, fijne, ronde en fruitige wijnen kan zorgen die vrij snel kunnen gedronken worden.
  • Hellingen met veel kalk en klei in de bodem, de fameuze ‘tuffeau’, die tegen het woud gelegen zijn en voor meer gestructureerde wijnen kunnen zorgen, wijnen ook met een groter bewaarpotentieel. Het is hier dat cabernet franc het maximale van zijn potentieel vrijgeeft, op voorwaarde dat de druiven perfect rijp worden geoogst. Magnifieke fruittonen omwikkelen in dat geval de soms hoekige tannines van wijnen in hun jeugd, tannines die naarmate de tijd fijner worden en voor wijnen zorgen met een lange en krijtachtige finale.

Wijnen

De wijnstreek van Bourgueil is volledig gericht naar het zuiden en beschermd van de wind uit het noorden door het dichte woud dat eraan grenst. Mede door de invloed van de Loire bezit het een mild en getemperd microklimaat. Jaarlijks produceren zo’n 120 wijnbouwers ongeveer 65.000 hectoliter wijn. Daarvan is 4% droge rosé maar essentieel zorgen de rode wijnen voor de reputatie van Bourgueil. Hoofdzakelijk zijn die op basis van cabernet franc (lokaal breton genoemd), maar ook enkele percelen cabernet sauvignon mogen als aanvullend druivenras in de assemblage gebruikt worden (maixmaal 10%). Het cliché dat cabernet franc voor aroma’s zorgt van groene paprika is lang niet helemaal juist. Deze ‘groene’ aroma’s zijn gelinkt aan de fenolische onrijpheid van de druif, gelinkt aan veel te hoge opbrengsten, te productieve klonen en bodems die te kwistig met chemische middelen werden behandeld. In werkelijkheid, wanneer er goed gewerkt wordt, staat cabernet franc eerder garant voor tonen van rood fruit, type frambozen en zuren kersen, en voor zwart fruit, type braambessen en vlierbessen, soms met florale accenten van het type pioenrozen.

Recente jaargangen van Bourgueil

2014 : een regenachtige lente en zomer zorgden voor grote druk door de kans op meeldauw. Gelukkig waren september en begin oktober droog en zonnig. De oogst verliep dus zonder al te veel haast. Koele nachten zorgden ervoor dat het fruit en de zuren mooi bewaard bleven. Het resultaat zijn wijnen met een klassiek evenwicht.

2015 : een warme en droge lente werd gevolgd door een zeer droge zomer. Dit alles zorgde voor waterstress waaraan de regen van midden en eind augustus een einde maakte. Niettemin zorgden deze warme en zonnige omstandigheden voor een afremming van de fenolische rijpheid van de druiven. Wijnbouwers die schrik hadden van de regen midden september hebben dan ook te vroeg geoogst, met als resultaat druiven met wrange en soms uitdrogende tannines. Andere wijnbouwers daarentegen, die later hebben geoogst, bezitten fraaie wijnen met expressief fruit, rijpe tannines en veel frisheid.

2016 : een zachte winter werd helaas gevolgd door een ware catastrofe eind april : op twee nachten verwoestte een rampzalige vorst een deel wijnstokken die reeds vroegtijdig met uitbotten waren gestart. De daaropvolgende lente, die te koud en regenachtig was, werkte meeldauw in de hand, alsook een slecht ontwikkelde bloei (coulure) en een onregelmatig ontwikkelde vruchtzetting (millerandage). Wat er nog restte van de wijnstokken werd gelukkig gered door een kalme en zonnige septembermaand die in staat was om de tannines te laten rijpen. De koele nachten zorgden op hun beurt voor prima zuren in de wijnen. Niettemin zijn de volumes klein.

Bernard Arnould

Degustatie Bourgueil 2017

Vierentwintig stalen – voornamelijk de jaargangen 2014 en 2015 – konden we degusteren. Acht flessen weerhielden we. En zoals te verwachten was, werden we  blind geleid naar cuvés die meestal het resultaat waren van lage opbrengsten  op het derde  type terroir: de zuidelijk georiënteerde hellingen met een  ondergrond van klei en kalkhoudende tufsteen soms vermengd met silicium. Niet toevallig dat deze  selectie flessen na opening nog enkele dagen degustatief stand hielden.  ” Bourgueils hebben iets weg van een ruwe edelsteen die wat tijd nodig heeft” dixit Duijker.

 Domaine des Chesnaies, Lamé Delisle Boucard.

Philippe en zijn zus Stéphanie, samen met hun echtgenoten Patricia  en Eric vormen de vijfde generatie gepassioneerde wijnbouwers. Hun domein, gesticht in 1869, heeft een rijke familiale wijngeschiedenis . De in de tufsteen uitgegraven kelder bewijst dat met een prachtige collectie oude cuvées:  Collega Vanhellemont – met les 5 du vin –  proefde er nog een vitale  1893, jawel 1893! Nu omvat het domein 44 ha  verdeeld over 61 percelen, waarvan een groot deel op de hellingen met een ondergrond van klei en kalkhoudende tufsteen. 

Cuvée Vieilles Vignes 2015

Afkomstig van 40jaar oude stokken  op verschillende percelen: een kiezelhoudend terras lieu dits ‘Louys’ en  warme hellingen op de ‘Mont Sigou’  met een ondergrond van klei en silicium. Na 10 dagen pelweking met regelmatige onderdompeling, een alcoholische gisting op houten conische vaten, een malolactische fermentatie op eiken foeders, wordt er geassembleerd en krijgt de wijn nog een jaar lagering alvorens te worden gebotteld .
Donkerrood met licht paarse rand. Timide neus die na het walsen diepgang vertoont  met rijp rood en zwart fruit, een licht animale toets en een snuifje cacao. Fluweelzachte en vlezige mond. Krachtig en rond (13,5° alc.), elegant en harmonieus gestructureerd. In de finale fijntjes eindigend op een zoutig puntje.

Brunetières 2015

Dit is één van hun twee perceelwijnen.  De helling van dit gelijknamige perceel is zuidelijk geörienteerd en beschut door de bossen in het noorden. Het behoort tot de grootste terroirs van Bourgueil: klei en kalkhoudende tufsteen ( lokaal Aubuis genoemd).
Diep donkerrood. Volfruitige neus van rijpe frambozen, griotte en na het walsen nog wat varens met daarin  blauwe bessen verscholen. In de mond opnieuw rijp rood fruit met veel fraîcheur. Krachtig en zeer recht en mineralig gestructureerd. Verleidelijk lange finale met op het einde een verrassend sappig opstootje. Een wijn om te bewaren.
http://lame-delisle-boucard.com
www.pouletvins.be

Cuvée Prestige 2015 – Domaine Guion.

Stéphane heeft dit familiale domein  van 8,5 ha – sinds 1965 al bio – in 1994 overgenomen. De wijngaard met 50 jaar oude stokken op het grondgebied Benais , heeft een klei en kalkhoudende ondergrond . Stéphane oogst manueel en  gebruikt alleen autochtone  gisten . Na twintig dagen pelweking krijgt de wijn zo’n  10 maanden opvoeding op cuve.
Bloedrood. Een typische cabernet franc neus met veel krieken en kleine volrijpe bosaardbeien. In de mond  fris rood pitfruit met toetsen van griotte. Het is een krachtige  geconcentreerde wijn met gespannen tannines, geprononceerde zuren en een mineralige textuur. Heerlijk bij charcuterie of een stevige  vleesschotel.
www.domaineguion.com

Les Racines 2015 – Frédéric Mabileau.

Een in 2003 ééngemaakt domein van 28 ha , verspreid over  vier appellaties: Saint-Nicolas de Bourgueil, Bourgueil, Saumur en Anjou.  ‘Les racines’ verwijst naar lieu-dit champs Colesse: een 2 ha tellende kiezelhoudende enclave in   Chouzé   vlakbij de Loire. De  45jaar oude stokken werden nog aangeplant  door Frédérics  grootvader.Na de alcoholische gisting op cuve en de malolactische op  barriques kreeg de wijn 10 maanden opvoeding op demi-muids van 3 of 4 jaar oud.
Purperkleurig. In de neus frambozen en wat blauwe bessen met toetsen van myrtilles. Een mondvol  ochtendfris geplukte bosbessen en zwarte kersen. Mooi gestructureerd , vrij rond met soepele tannines en een tamelijk lange sappige finale.
www.fredericmabileau.com
www.tgvins.behttps://lechemindesvignes.bewww.lansac.bewww.lacaviniere.bewww.winfin.bewww.feys-vanacker.bewww.terresdelavaux.chwww.lesgenereux.nl

Clos Sénéchal 2014 – Cathérine & Pierre Breton.

Pierre vinifieerde zijn eerste wijn in 1985 en maakte sinds 1990 de overstap naar biodynamische wijnbouw. Cathérine vinifieerde in 2002 haar eerste Vouvrays onder  de naam ‘La Dilettante’. Samen beheren ze 17ha waarvan 10 in de appellatie Bourgueil ( 1 ha AOC Vouvray en 6 ha AOC Chinon). Deze cuvée is op basis van een perceel van 1,3 ha van 50 jaar oude stokken op de zuidelijke hellingen met de typische  ondergrond van tufsteen. Een drie wekenlange alcoholische fermentatie met autochtone gisten en zonder toevoeging van sulfiet, nadien nog de malolactische gisting en vervolgens voor deze jaargang 18 maanden verblijf op foeders.
Diep donkerrode kleur. In de neus rijpe frambozen en braambessen met een toets marascinokers en na het walsen nog wat viooltjes. Een mondvol rijp rood en zwart gespannen fruit. Geconcentreerde prachtige materie met een ronde aanzet en vervolgens rechtlijnig gestructureerd met suave tannines en een lange afdronk.
www.domainebreton.net
http://vin-naturel.be

Le Grand Clos 2014 – Y. Amirault.

Yannick – een anticonformist – stichtte het domein in 1977. Hij nam dan  3,4 ha wijngaard over van zijn grootvader. In de jaren ‘90 breidde hij uit met o.a. Le Grand Clos : een emblematisch terroir in Bourgueil. Benoit – één van zijn beide zonen –  vervoegde hem in 2003 en sinds 2009 is dit 20ha grote domein officieel  AB-gecertifieerd. Deze cuvée werd in het begin van de vorige eeuw door de abdij van Bourgueil als premier cru geklasseerd. Een 2ha tellend perceel van 45 jaar oude stokken op een terroir van klei en silex op een ondergrond van tufsteen. Yannick werkt hier met een  rendement van slechts 25hl/ha. 4 weken pelweking en alcoholische gisting op conische houten vaten gevolgd door een opvoeding van zo’n 18 maanden op houten tonnen ( 400l).
Donkerrood. Veel frambozen en braambessen met toetsen van vlierbessen en een floraal hintje. In de mond schitterend fluwelig fruit met frisse zuren en suave tannines. Rijk, rond en  harmonieus  met een  frisse staart.
www.yannickamirault.fr
www.tgvins.bewww.cavedesoblats.com

Château de Minière

Sinds 2010 zijn onze landgenoten Sigurd en Kathleen Mareels – Van den Berghe de trotse eigenaars van Château de Minière.  Hun  domein  – 15 ha wijngaard – ligt verspreid over drie van de zeven gemeenten van de Bourgueil appellatie: Ingrandes de Touraine, Restigné en Benais. Sinds 2013 zijn ze overgeschakeld op biologische wijnbouw.

Château de Minière 2014

45 jaar oude wijnstokken op een terroir van grind op een terras van klei,kalk en kiezels bedekt met door de wind aangevoerd mineralig zand. Er wordt ontsteeld en de alcoholische gisting gebeurt in inox cuves zonder toevoeging van gist of suiker evenals de malolactische gisting. De wijn  krijgt een opvoeding van 10 tot 12 maanden: de helft op inox , de andere helft op eiken vaten van 2 en 3 jaar oud. Het geheel wordt gemengd 3 maanden voor de botteling zonder klaring.
Donkerrood. In de neus blauwe bosbessen, braambessen met een snuifje bosvarens en een toets vlierbessen. In de mond dezelfde korf  heel fris fruit met een pittig kruidige toets. Evenwichtig krachtig geheel met aangename en vervlochten  tintelende tannines en een sappig einde.

Vignes Centenaires de Minière 2014

Dit is een grote  wijn en onmiskenbaar onze hartendief uit de hele reeks. Afkomstig van méér dan honderd jaar oude stokken op de beroemde kalkstenen ondergrond , zuid zuidwestelijk georiënteerd, met een rendement van slechts  25hl/ha. Deze wijn krijgt na een gelijkaardige vinificatie als ‘zijn jongere  broer’ , een opvoeding van 10 tot 12 maanden op eiken vaten.
Diep donkerrood. In de neus rood en zwart fruit , myrtilles met violettetoetsen. In de mond  een krachtige aanzet van rijk fris rood en zwart fruit. Mineralige diepte en complexiteit in combinatie met rijpe presente en strakke tannines in een lange succulente finale met  een ziltig puntje ter afronding. Finesse ! Vive ce Château  ( of was het Vive le Vélo ?)
www.chateaudeminiere.com

Johan De Groef

Voor meer IVV dossiers, klik hier

Geef een reactie