Back to 2008, of de alchemie van de tijd

21/02/2019 - Twee recent geproefde wijnen zorgden ervoor dat we 10 jaar terug in de tijd gingen, twee wijnen van aan beide kanten van de Pyreneeën. De magie van wijn waarin tijd en emotie zit, is stof om over na te denken.

De leeftijden van wijn

Schematisch gezien gaat wijn door drie grote fases: jeugdigheid, volwassenheid en aftakeling. Een beetje zoals de mens in het beroemde raadsel van de sfinx.
Maar hoe kan deze evolutie concreet worden uitgelegd? Waarom is die zo willekeurig? En waarom verschilt dit van de ene wijn ten opzichte van de andere?

Bij veroudering denken we meestal aan oxidatie: de wijn die in contact komt met de zuurstof in de lucht. Deze oxidatie zorgt voor een verandering van kleur. In wit gaat de wijn van lichtgeel naar goudgeel, vervolgens naar amberkleurig, richting bruin. In rood gaan we van paarsrood naar dakpanrood en vervolgens richting bruin.

Maar dat is slechts het zichtbare deel – de depigmentatie – van meer diepgaande fenomenen die de samenstelling van de wijn op zich aantasten.

De tannines in rode wijnen, die bij jonge wijnen zwevend zijn en gescheiden worden door elektrische ladingen die elkaar afstoten, verliezen beetje bij beetje hun lading en smelten uiteindelijk samen. De tannines worden ronder en versmelten.

Deze verschijnselen verlopen sneller of trager al naargelang de samenstelling van de wijn (niet alle druivenrassen bezitten dezelfde hoeveelheid anthocyanen) en het wijnjaar, alsook de hoeveelheid alcohol, suikers en zuren.

Samengevat varieert de capaciteit tot het verouderen van een wijn veel al naargelang de druivenrassen, de regio en de manier van wijnmaken. En dat bewaarpotentieel is niet enkel weggelegd voor grote wijnmerken, net zoals dat niet het geval is voor het terroir dat beter zou uitkomen, een bepaalde plek of bijzondere behandelingen, want dat alles kunnen we soms ook in bepaalde cuvées bemerken wanneer de wijn nog piepjong is.

Het gebeurt weliswaar dat wanneer de wijn 10 of zelfs 20 jaar oud is, hij niet alleen aantrekkelijk is gebleven, maar zelfs aantrekkelijker is geworden! We kunnen bijna spreken van een soort van alchemie. De wijn verandert echter niet in een klomp goud, maar wint met de tijd aan meer drinkplezier.

De tweeproef

Geen negenproef maar een ‘tweeproef’ voeren we uit. We nemen de proef op de som van twee wijnen, het soort van wijnen waarvan het jammer is dat we deze niet vaker kunnen proeven en becommentariëren. Meestal proeven we wijnen die pas gemaakt zijn, baby’s in feite, alleen omdat deze wijnen momenteel te koop worden aangeboden, wijnen die u vandaag kunt kopen.

La Vicalanda DOCA Rioja Reserva 2008

Rioja kende de laatste jaren een positieve evolutie. Ietwat versleten wijnen die (te) lang in Amerikaanse eiken vaten verbleven, maakten plaats voor een meer moderne wijnstijl. Wijnen die ook dichter tegen het terroir aanleunen. Niet allemaal natuurlijk, want die oude stijl vinden we nog steeds terug. Maar binnen deze relatief moderne stijl vinden we La Vicalanda (Bodegas Bilbaínas). Deze Reserva is een blend van druiven van drie percelen in Rioja Alta, nabij Haro (Cuervo 4, Vicuana en Zaco). Drie percelen die uitsluitend met tempranillo staan aangeplant van gemiddeld 35 jaar oud. Wijnstokken die het goed doen op deze arme ondergrond van kalk, want berekoud in de winter en bloedheet in de zomer. Deze wijn kreeg een rijping in Franse eikenhouten vaten van Allier, met een medium toasting, vrij fijn.
Het resultaat na 10 jaar is heerlijk complex! De geur zit boordevol specerijen en gebrande tonen, waar in de smaak nog zoethout en een beetje siroop van munt aan wordt toegevoegd. De tannines zijn heel zacht ; best wel sappig, deze wijn. In de vrij warme finale krijgen we opnieuw te maken met toetsen van cacao en koffie. De afdronk is zeer lang, geraffineerd en zacht. Alles is goed versmolten. De jaren hebben deze wijn meer gepolijst. Bij een meubel zouden we het over patina hebben.
www.lavicalanda.com
www.uvinum.be

Bertrand Bergé AOC Fitou – Cuvée Jean Sirven 2008

 Voor een goed opgevoede Fitou is ook 10 jaar een mooie leeftijd. Niets stofferig of overjaars aan deze vloeibare hommage aan Jean Sirven, de voorouder van Jérôme Bertrand, een blend van carignan, syrah en grenache. Een diepgaande wijn is het, een die zwarte bessen en onvergankelijke geuren combineert, met in de smaak impressies van zwarte olijven, gerookte en gebrande tonen. Maar hoe kunnen we het dynamische, het volle en het fluwelige best omschrijven dat tot in de finale doorgaat? En dan zeggen dat Fitou vroeger meestal gekwalificeerd werd als ruw of rustiek … Er zijn ook elegante boeren, tiens!
We proeven een ander plezier dan in de jongere cuvées, zoals in Les Mégalithes of Origines. Niet beter, niet superieur, maar anders van nature. Deze Jean Sirven – de cuvée, voor de man zijn we rijkelijk te laat – heeft ontzettend veel te zeggen. Het lijkt een wijn met opeengestapelde lagen, alsof er meerdere wijnen in zitten. Weinig wijnen lieten zo’n grote indruk na. Ja, buiten een Château Margaux van enkele jaren geleden. En als nu eens alle grote wijnen, carignan of cabernet, van de Languedoc of Médoc, elkaar zouden tegenkomen, als takken aan de bomen, hoog in de lucht?
www.bertrand-berge.com
https://lechemindesvignes.bewww.ambrosiusshop.be

 Wines for thought

Deze Rioja en Fitou, deze twee wijnen die ‘à point’ waren, perfect voor bij een gastronomisch diner, vooral met wild in de hoofdrol, stemden me tot nadenken. Het lijdt geen twijfel dat we deze oefening vaker zouden moeten uitvoeren, dat we vaker wijnen van 10 jaar oud zouden moeten proeven. Al was het maar om u te helpen een wijn op het juiste moment te openen, indien u hem in de kelder zou liggen hebben. Als dit beroep van wijnen becommentariëren een doel zou hebben, is het dat wel: advies geven!
In een ideale wereld zouden producenten, importeurs, wijnhandelaars en restauranthouders over zo veel mogelijk meerdere opeenvolgende wijnjaren moeten beschikken, om precies die wijn voor te stellen die op dat moment het beste is. Iets wat ongetwijfeld met een hoge kostprijs zou gepaard gaan. Aan de andere kant vragen veel klanten, die niet zozeer met wijn begaan zijn, en zelfs professionals, naar wijnen van het jongste wijnjaar. Vooral voor witte wijnen en roséwijnen is dat het geval, maar niet uitsluitend.

Er bestaat een contradictie tussen het commercieel aspect (snel verkopen om de kas te spijzen, omdat er nu ook eenmaal btw, kosten, personeel en belastingen moeten betaald worden) en kwaliteit. Iedereen weet dat het merendeel van de echt goede wijnen, ook witte, beter zijn na enkele jaren. Denken we maar aan Chablis, Sancerre, Chasselas uit Zwitserland, Riesling van de Elzas enzovoort. En nochtans horen we aan het begin van elk jaar hetzelfde liedje: het jongste wijnjaar is er!

Met het risico om tegen de stroom in te gaan, zelfs tegendraads te zijn, geloof ik stellig dat we ons vaker voor wijnen zouden moeten interesseren van 10 jaar oud (of meer), wijnen die vaak ook meer samenhangend zijn.

 Hervé Lalau

 

Geef een reactie